Welke vaardigheden heeft een goede coach?

Of je nu overweegt om coach te worden of al een tijdje als coach werkzaam bent, een relevante vraag om jezelf te stellen is: waaraan voldoet een goede coach? Aan welke competenties kan ik werken om mezelf als coach te professionaliseren en het coachvak goed uit te oefenen? Hieronder lees je met welke vaardigheden je een écht goede coach bent die zich van de anderen onderscheidt.

Basisvaardigheden van een goede coach

Wij geloven dat je je onderscheidt als goede coach als je beschikt over onderstaande 5 coachcompetenties. Een goede coach…

1. Heeft zelfinzicht en is gericht op zelfontwikkeling
2. Luistert vanuit een open en nieuwsgierige houding
3. Stimuleert, daagt uit en activeert het potentieel van de coachee
4. Past coachmodellen en -technieken op impactvolle wijze toe
5. Handelt actie- en doelgericht

Zo onderscheid je je als coach

Hieronder lichten we de vaardigheden toe:

1. Heeft zelfinzicht en is gericht op zelfontwikkeling

Het is belangrijk om als coach jezelf te blijven ‘onderzoeken’. Wat zijn jouw waarden, overtuigingen, kwaliteiten en valkuilen en hoe beïnvloeden deze je manier van coachen? Waarom gedraag je je soms op een bepaalde manier of waar zijn jouw meningen op gebaseerd? Je werkt aan deze inzichten en je ontwikkeling door je voortdurend bij- en na te scholen, te reflecteren op jezelf en op de feedback van je coachees en door bij te blijven in je vakgebied. Frequente intervisie en supervisie dragen hieraan bij.

2. Luistert vanuit een open en nieuwsgierige houding

Bekijk meer inspiratie voor coaches op de ICM Campus

Een goede coach heeft de oprechte intentie om de ander te begrijpen en vraagt op zo’n manier door dat de coachee zijn zelfinzicht vergroot. Dit doe je met alle aandacht vanuit een open, neutrale en nieuwsgierige houding. Je bent hierbij sensitief voor alle uitingen van je coachee: verbaal en non-verbaal, expliciet en subtiel. Jouw reacties sluiten hierop aan, zowel wat betreft lichaamstaal enstemgebruik als de woorden die je gebruikt. Je filtert de lading uit iemands gedrag, legt verbanden en vindt ruimte voor diepgang door goede vragen te stellen.

Eerlijk is eerlijk: niemand kan helemaal objectief waarnemen, ook een coach niet.  Als coach ben je in de eerste plaats mens, dus ook een coach heeft meningen en oordelen. Het is de kunst om je hier tijdens de coaching bewust van te zijn, en om je wel in te leven in de ander maar niet voor diegene in te vullen. Een goed ezelsbruggetje is:

Laat je OMA thuis.

O: Oordelen

M: Meningen

A: Adviezen

Daarnaast kun je als coach een aantal dingen doen om zo goed en zo objectief mogelijk waar te nemen:

1. Ga ontspannen zitten. Zorg voor rust in je lichaam en daarmee voor rust in je hoofd;
2. Wees je bewust van eventuele aannames en meningen;
3. Wees je bewust van jouw waarneming en het effect dat deze waarneming op jou heeft.

3. Stimuleert, daagt uit en activeert het potentieel van de coachee

Ten derde stelt iedere goede coach zijn coachee in staat verder te komen vanuit zijn eigen talenten. Naast dat je je coachee helpt bij het onderzoeken van diens sterke kanten, daag je hem of haar uit buiten de comfortzone te experimenteren en creativiteit in te zetten bij het vinden van oplossingen. Door een growth mindset en een oplossingsgerichte benadering te hanteren, kweek je meer zelfvertrouwen. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door samen met je coachee een lijst met tien mogelijke oplossingen op te stellen.

In de training Oplossingsgericht coachen leer je hier meer over.

4. Past coachmodellen en -technieken op impactvolle wijze toe

Een coach heeft uiteraard meer in huis dan alleen basiscommunicatievaardigheden. Om een goede coach te worden is een diploma van een erkende opleiding essentieel, zodat je beschikt over erkende modellen, technieken en instrumenten. Je stemt deze af op de context van je coachee en past deze zodanig toe dat je coachee inzicht verwerft, in beweging komt en erin slaagt toe te werken naar zijn of haar doelstellingen.

5. Handelt actie- en doelgericht

Stel je voor dat je een coachgesprek voert zonder een concreet doel. Grote kans dat je coachee daarna zegt dat het een fijn gesprek was waarin hij zijn hart heeft kunnen luchten, maar vervolgens weinig aan zijn gedrag verandert. Gemiste kans dus. Een goede coach houdt zich steeds het toekomstperspectief van de coachee voor ogen.

Elk traject en elk gesprek start met het verkennen van de behoefte van de coachee, en daar pas jij je als coach op aan. Je ondersteunt je coachee bij het realiseren van zijn of haar doelstellingen, doordat je hem of haar eigenaar maakt van concrete plannen en specifieke actiepunten.

Probeer altijd antwoord te krijgen op de volgende drie vragen:

• Wat wil de coachee aan het eind van het gesprek en traject bereikt hebben?
• Hoe ziet dat resultaat eruit in waarneembaar gedrag?
• Hoe weet je dat je het resultaat bereikt hebt?

Je reflecteert en evalueert regelmatig met je coachee op het proces en de vooruitgang. Een gespreksmethode als GROW kan je hierbij helpen:

G: Goals (doelen)

R: Reality (huidige situatie)

O: Options (opties)

W: Will (acties)

Met dit model kun je samen met je coachee ontdekken wat de werkelijke situatie is, welke mogelijkheden er zijn en welke vervolgstappen de coachee kan zetten. Zo voer je gestructureerde en doelgerichte coachingsgesprekken.

Behalve door GROW te gebruiken kun je je gesprek ook op andere manieren structuur geven, bijvoorbeeld door:

• Samen te vatten;
• Zaken op een rij te zetten;
• Inzichten te laten noteren door de coachee;
• Het doel van de coachee in de gaten te houden.

Aanvullende belangrijke vaardigheden voor coaches

Wil jij je senioriteit als coach verder vergroten? Dan heb je onderstaande vaardigheden nodig:

Een sfeer van vertrouwen creëren

De basis voor een goed coachingstraject is het opbouwen van een vertrouwensband tussen de coach en de coachee. Voelt hij of zij de ruimte om zijn ei bij je kwijt te kunnen? Voelt het zo vertrouwd dat hij of zij zich durft open te stellen?

Als coach kun je helpen dit vertrouwen op te bouwen:

• Wees open over jezelf. Vertel in het intakegesprek en gedurende het coachingstraject een aantal persoonlijke dingen. Dit nodigt je coachee uit meer open over zichzelf te zijn;
• Laat zien dat je het vertrouwen waard bent. Doe wat je zegt en zeg wat je doet. Wees eerlijk en geef eventuele fouten toe;
• Luister altijd met aandacht naar de coachee. Herhaal subtiel woorden van je coachee, zodat deze merkt dat je luistert.

Bekijk het artikel Hoe bouw je aan vertrouwen in je coachtraject? voor meer inspiratie.

Je intuïtie gebruiken

Als coach krijg je informatie van je coachee via woorden, lichaamstaal en stemgebruik. Maar er is nog een belangrijke bron, namelijk: je intuïtie.

Je intuïtie is een ‘gut feeling’: een instinct dat jou en je coachee verder kan helpen. Het zijn subtiele signalen, onderbuikgevoelens en ingevingen die je niet precies kunt verklaren. We noemen de intuïtie ook wel het wolkje van de coach.

Durf jij je intuïtie te volgen en jouw wolkje te benoemen in het coachgesprek?

Lees voor meer inspiratie het artikel Verdiep je senioriteit door intuïtief te leren coachen.

Goed omgaan met emoties en weerstand

Coachgesprekken gaan vaak snel de diepte in en zijn daardoor erg persoonlijk. Grote kans dat er veel emoties bij je coachee loskomen. Dit kan ertoe leiden dat een coachee stilvalt of dat hij weerstand toont. Als coach moet je hier goed mee om kunnen gaan.

Weerstand is een natuurlijk verschijnsel. Het treedt op als we intuïtief aanvoelen dat iets misschien gevaarlijk is. Het is een beschermingsmechanisme, maar ook een signaal dat je op iets belangrijks gestuit bent. In coaching moet je weerstand daarom gebruiken in plaats van vermijden.

Hoe ga je om met emoties en weerstand? De sleutel is aandacht. Praat erover, benoem wat je ziet en hoort, vraag door, wees stil en luister goed. Vat samen en leef je in. En als je coachee eraan toe is, bespreek je een oplossing en onderzoek je de mogelijkheden.

Grenzen stellen

Soms moet je als coach grenzen stellen. Het kan voorkomen dat een coachtraject te vermoeiend voor je is en dat je het anders moet gaan aanpakken, of dat jullie er helemaal mee moeten stoppen.

Je blijft als coach zelf het belangrijkste instrument voor de coaching. Houd jezelf dus altijd goed in de gaten.

Opleidingen en trainingen voor coaches

Wil jij als coach werken aan dit complete pakket aan competenties? In al onze opleidingen en trainingen voor coaches helpen we je je hier actief in te ontwikkelen. Met ons erkende opleidingsaanbod dragen wij bij aan de kwaliteit van coaches in Nederland. Heb je behoefte aan persoonlijk advies over wat voor jou een passende vervolgstap in? Onze studieadviseurs helpen je graag verder. Zij zijn bereikbaar via 030 – 29 19 888.