Hoe ontwikkel je een training, cursus of workshop?

± 5 minuten

Je organiseert een kennissessie over jouw expertise voor een man of tien. Je ultieme doel? Dat iedere deelnemer de sessie als waardevol ervaart én het gevoel heeft dat deze speciaal voor hem of haar bedoeld is. Hoe bereid je dat voor? Hoe stel je een inspirerend programma samen en welke werkvormen zet je in? Laura van den Ouden door de NOBTRA tweemaal verkozen tot Trainer van het Jaar, deelt hieronder haar ervaring.

Waar begin je bij het ontwerpen van een effectieve training?

Je startpunt is de deelnemer, dus niet wat jij allemaal weet of wilt vertellen. Een effectieve training ontwerpen begint bij de leerdoelen van de deelnemers. Hoe dichter je op het werk zit, hoe relevanter de training. Weet je van tevoren niet wie je deelnemers zijn, leef je dan in. Waar zouden mensen met betrekking tot je onderwerp tegenaan kunnen lopen? Welke vragen zou je doelgroep kunnen hebben?

Als je niet weet wie je deelnemers zijn, dan kun je bijvoorbeeld werken met persoonlijke intakeformulieren, waarin je checkt:

Wat is de motivatie en behoefte van de deelnemers?
Matcht de vraag met de training die je wil geven?
Is er een rode draad te ontdekken in de leerdoelen?

Je kunt eventueel ook kijken naar de LinkedIn-pagina’s van de deelnemers en je verdiepen in hun achtergrond en organisaties. Dat helpt je om de deelnemers echt persoonlijke aandacht te geven.

“Een training wordt pas echt waardevol als deze aansluit op de dagelijkse praktijk van deelnemers. Daarom ga ik bij Incompany-trajecten graag een stap verder: ik loop mee op de werkvloer of ga in gesprek met managers om te begrijpen wat er écht speelt.”– Laura van den Ouden, Trainer van het Jaar (2018, 2020)

Hoe stel je een effectief trainingsprogramma samen?

Als je de leerdoelen van je deelnemers kent, stel je daarna je programma samen. Een effectief programma is actueel, relevant en sluit aan bij zowel de leerdoelen van de deelnemers als bij de laatste trends en ontwikkelingen.

Het is dus belangrijk om jezelf in het vakgebied te blijven ontwikkelen. Dat kan op verschillende manieren, zowel online als offline. Denk aan:

Nieuwsbrieven volgen van brancheorganisaties, kennisplatforms en vakexperts;
Podcasts luisteren over trends en praktijkvoorbeelden binnen je vakgebied;
Webinars, online masterclasses en kennissessies bijwonen;
Blogs, whitepapers, trendrapporten en vakliteratuur lezen;
LinkedIn-posts en discussies van relevante experts volgen;
Deelnemen aan online communities, vakgroepen of intervisiegroepen;
Congressen, netwerkbijeenkomsten en kennisevents bezoeken;
Gesprekken voeren met klanten, deelnemers, opdrachtgevers en vakgenoten;
Actuele vacatures en functieprofielen analyseren om te zien welke kennis en vaardigheden nu gevraagd worden;
Zelf onderzoek doen, artikelen schrijven of inzichten delen om je eigen visie te scherpen.

Dit draagt allemaal bij aan je eigen expertise, onderbouwde meningen over je vak en aan een goede, actuele inhoud van je sessie.

Hoe stem je een training af op de behoefte van de deelnemers?

Een effectieve training sluit aan op de leerdoelen, vragen en interesses van de deelnemers. Daarom is het verstandig om tijdens de eerste bijeenkomst niet alleen het programma te presenteren, maar ook actief te onderzoeken welke onderwerpen voor de groep het meest relevant zijn.

Een praktische manier om dit te doen is deelnemers prioriteiten te laten aangeven. Welke thema’s spreken hen het meest aan? Waar lopen zij in hun werk tegenaan? En welke kennis of vaardigheden willen zij direct kunnen toepassen? Door deze input te verzamelen, kun je accenten verleggen, onderwerpen verder verdiepen of juist onderdelen inkorten.

Naast de inhoud speelt ook de opbouw van het programma een belangrijke rol. Door de meest relevante of populaire onderwerpen op strategische momenten in de dag te plannen, vergroot je de betrokkenheid en energie van de groep. Onderwerpen waar deelnemers het meeste waarde in zien, zorgen vaak voor meer interactie, enthousiasme en leerrendement.

“Met slimme timing boei je je deelnemers van begin tot eind. Plaats bijvoorbeeld het onderwerp dat de deelnemers het meest interessant vinden aan het eind van de ochtend, zodat deelnemers opgetogen hun enthousiasme met elkaar delen tijdens de lunch. Tegen het einde van de middag ga je in op het volgende meest boeiende onderwerp. Dan eindig je de dag vol energie en enthousiasme en heb je een successpiraal gecreëerd: op naar de volgende bijeenkomst! – Laura van den Ouden, Trainer van het Jaar (2018, 2020)

Welke leervormen zorgen voor meer leerrendement?

Leervormen die kennis direct koppelen aan inzicht en toepassing zorgen doorgaans voor het hoogste leerrendement. Wanneer deelnemers nieuwe informatie niet alleen horen, maar deze ook direct verwerken en oefenen, blijft de leerstof beter hangen en is de kans groter dat zij het geleerde toepassen in de praktijk.

“Een absolute afrader: theorie in de ochtend en praktijk in de middag. Deelnemers herinneren zich om 3 uur ’s middags echt niet meer welke theorie je om 9 uur besprak. Wissel kennis daarom direct af met oefening en varieer in werkvormen”. – Laura van den Ouden, Trainer van het Jaar (2018, 2020)

Een veelgebruikte aanpak is het Kennis-Inzicht-Toepassing (KIT)-model. Daarbij leren deelnemers eerst wat een onderwerp inhoudt (K), vervolgens waarom het belangrijk is (I) en tot slot hoe zij het kunnen gebruiken in hun eigen werk (T). Door deze onderdelen af te wisselen binnen een trainingsblok ontstaat een logische opbouw waarin theorie en praktijk elkaar versterken en de deelnemer ervaart het als een goed afgerond geheel.

Daarnaast helpt het om leervormen of situaties te kiezen die dicht bij de dagelijkse praktijk staan. Laat deelnemers bijvoorbeeld werken aan realistische opdrachten of laat ze oefenen met situaties die zij in hun werk tegenkomen. Hoe relevanter de leerervaring, hoe groter de kans dat nieuwe kennis en vaardigheden beklijven

“Ik kijk graag naar wat deelnemers in hun vrije tijd leuk vinden en vertaal dat naar een werkvorm. Door leren uitdagend, herkenbaar en interactief te maken, blijft de energie hoog en beklijft de stof beter.” – Laura van den Ouden, Trainer van het Jaar (2018, 2020)

Meer inspiratie opdoen over trainingsvormen? In dit e-book vind je honderd andere werkvormen die je als docent kunt gebruiken.

Hoe zorg je dat de deelnemers het geleerde toepassen?

Het succes van een training wordt uiteindelijk niet bepaald in het klaslokaal, maar op de werkvloer. Om ervoor te zorgen dat deelnemers nieuwe kennis en vaardigheden daadwerkelijk toepassen in de praktijk, is aandacht voor transfer van leren essentieel.

Laura van den Ouden ontwikkelde hiervoor een transfermodel met zeven succesfactoren die helpen om het geleerde duurzaam te borgen. Als je deelnemers vanaf dag één begeleidt bij de toepassing van het geleerde, halen zij veel meer uit een training. Denk aan de koppeling met een buddy, het actief betrekken van leidinggevenden bij leertrajecten en het zoeken naar concrete projecten waarin deelnemers hun nieuwe kennis direct kunnen inzetten.

Hoe sneller deelnemers oefenen in hun eigen werkomgeving, hoe groter de kans dat het geleerde beklijft en blijvend resultaat oplevert.

Welke kennis heb je nodig om een effectieve training te ontwerpen?

Een goede training ontwerpen en vervolgens geven vraagt om meer dan inhoudelijke expertise. Trainers en L&D-professionals hebben ook kennis nodig van leerpsychologie, didactiek, werkvormen, transfer van leren en opleidingskunde. Hoe beter je begrijpt hoe mensen leren, hoe groter de kans dat deelnemers het geleerde daadwerkelijk toepassen in hun werk.

Bij ICM bieden we verschillende trainingen en opleidingen waarmee je je verder kunt ontwikkelen, afhankelijk van jouw leer- of ontwikkelvraag:

Wil je direct meer afwisseling en impact creëren in je trainingen?
Dan biedt de training Trainingstechnieken en -instrumenten praktische handvatten voor werkvormen, didactiek en deelnemersactivatie.

Ben je nieuw in het vakgebied Learning & Development?
Dan geeft de training Introductie Learning & Development een overzicht van de belangrijkste principes van leren en ontwikkelen.

Wil je jezelf ontwikkelen tot professioneel trainer?
In de ICM Trainersopleiding leer je hoe je trainingen ontwerpt, begeleidt en evalueert op basis van bewezen leerprincipes.

Werk je strategisch aan opleidingsvraagstukken?
Dan biedt Opleidingskunde (post-HBO) verdieping in leerontwerp, organisatieontwikkeling en opleidingsbeleid.

Meer weten over trainen in de praktijk?
Dit artikel is onderdeel van een blogreeks van Trainer van het Jaar (2018, 2020) Laura van den Ouden. In deze artikelen geeft Laura nog meer tips over het trainersvak:

Heb je specifiek advies nodig? Schakel dan onze Learning & Development consultants in voor  gratis en vrijblijvend advies.