Hoe Positieve Psychologie helpt bij tegenslag, twijfel en verandering

Marga Rijken verzorgt bij ICM de opleiding Positieve Psychologie. Ik vroeg haar: kunnen inzichten uit de Positieve Psychologie helpen als je in een periode zit van twijfel, stress of verandering?

Wat is Positieve Psychologie?

Positieve Psychologie is een relatief jonge stroming binnen de psychologie die zich richt op wat mensen helpt om veerkrachtig, betekenisvol en met voldoening te leven. In plaats van het verbeteren van zwaktes, zoomt deze stroming juist in op het versterken van je talenten, het ontdekken van je waarden en het vergroten van je mentale veerkracht. Je leert wat jou op de lange termijn écht gelukkig maakt en hoe je om kunt gaan met tegenslag, onder andere via zelfcompassie. Want pijn en ongemak horen bij het leven – de vraag is hoe je ermee omgaat.

Hoe helpt Positieve Psychologie bij moeilijke periodes?

Positieve Psychologie gaat ook over omgaan met lastige situaties en gevoelens. Een belangrijk onderdeel daarbij is Acceptance and Commitment Therapy (ACT). In plaats van je pijn of ongemak te onderdrukken of weg te duwen, leert ACT je juist om ruimte te maken voor wat je voelt. Want hoe meer je iets probeert te negeren, hoe hardnekkiger het terugkomt.

ACT richt zich niet op ‘je goed voelen’, maar op ‘goed voelen’ – met alles wat er is. Door open te staan voor moeilijke emoties en daar niet voor te vluchten, ontstaat ruimte. Ruimte om te kiezen: wat is nu echt belangrijk voor mij? Zie hier 10 tips gebaseerd op ACT om dit proces zelf te doorlopen.

Oké, ik heb mijn ongemak goed gevoeld. En nu?

Loslaten betekent niet dat je je zorgen moet negeren of bagatelliseren. Integendeel: het begint juist met erkennen wat lastig is. Of het nu gaat om werkdruk, financiële onzekerheid of zorgen om de toekomst – daar mag ruimte voor zijn. Het verschil zit in wat je daarna doet. In plaats van in die zorgen te blijven hangen, helpt het om bewust je aandacht te verplaatsen: wat ligt wél binnen jouw invloed? Wat kun je nu doen dat in lijn ligt met jouw waarden en bijdraagt aan je lange termijn welzijn?

Hedonia (korte termijn) vs. Eudaimonia (lange termijn)

De Positieve Psychologie maakt onderscheid tussen Hedonia en Eudaimonia: het verschil tussen korte en lange termijn geluk.

• Hedonia gaat over doen wat nú fijn voelt – iets lekkers eten, series bingen, jezelf een dag vrij gunnen.

• Eudaimonia gaat over diepere zingeving: je handelen afstemmen op wat je écht belangrijk vindt. Activiteiten die voldoening geven omdat ze raken aan je waarden, aan wie je wilt zijn.

Die twee mogen naast elkaar bestaan – maar als Hedonia het steeds wint, kun je op lange termijn iets gaan missen. Dan voelt je leven misschien comfortabel, maar niet helemaal kloppend.

Positieve emoties inzetten

Positieve Psychologie gaat over het versterken van positieve emoties, betrokkenheid, veerkracht en verbondenheid. Vraag jezelf eens af:

• Waar krijg jij energie van?

• Welke activiteiten in je leven zou je met een 8 of hoger beoordelen?

• Kun je daar meer ruimte voor maken?

Een goede manier om daarmee te beginnen, is het trainen van je aandacht voor wat wél goed gaat.