Hoe reageer jij onder druk? Dit is wat de sport schermen ons leert over gedrag en samenwerking

Schaken met je lichaam. Dat is hoe Bert van Til schermen omschrijft. “Het is dynamisch en nooit hetzelfde. Het gaat over constant leren en aanpassen.” In zijn workshop ‘Schermen: Scherpe inzichten in gedrag en samenwerking’ tijdens de ICM Kennisparade op maandag 22 september gaf hij aan de hand van lichaamstaal bijzondere inzichten in leiderschap en communicatie.

Bert heeft al meer dan 50 jaar ervaring in de vechtsport schermen. Een lange periode heeft hij competitief wedstrijden gespeeld, waarna hij begon met schermworkshops geven. Maar gaandeweg sloeg hij een ander pad in. “Ik was altijd al benieuwd: ‘Wat kunnen mensen die nog nooit hebben geschermd ervan leren?’ Toen ik in aanraking kwam met het trainersvak, werd me duidelijk dat schermen meer biedt dan alleen fysieke uitdaging.”

Wat schermen ons laat zien over onszelf

Normaliter staan twee schermers tegenover elkaar, waarbij de winnaar de ander als eerste moet raken met een sportsabel. Tijdens de workshop van Bert gaat het niet om winnen: het is een fysieke dialoog, zonder woorden, waarin twee mensen communiceren via actie en reactie. En juist die woordloze communicatie laat iemands automatische respons naar boven komen: controle, vertrouwen, ruimte innemen of juist terugdeinzen.

Het draait dus niet om techniek of winnen. “Ik wil via schermen een leeromgeving creëren waarin mensen zichzelf tegenkomen. In het schermen faciliteren we een situatie waardoor iemand iets over zichzelf ontdekt,” legt hij uit. Bert gebruikt de sport om mensen tot inzichten te brengen. “Durf je de ander te raken, en ook geraakt te worden?

Wat sparren zegt over leiderschap en samenwerking

Wie neemt het initiatief? Wie is afwachtend? En hoe ga je om met weerstand?

“In leiderschap en samenwerking is confrontatie vanzelfsprekend, zo ook bij schermen,” vertelt Bert. Hij maakt spanningen zichtbaar via de fysieke oefeningen. “Wanneer iemand doorduwt, of zich juist terugtrekt, kan je gaan onderzoeken waarom dit gebeurt.”

Bij een stressvolle situatie kan bepaald gedrag naar voren komen. “Bij spanning reageer je primair. Als je herkent wat je automatische stressreactie is, kun je daar bewuster mee omgaan.” Dit geldt niet alleen voor leidinggevenden, maar voor iedereen die te maken heeft met groepsdynamiek, communicatie en besluitvorming.

Leren door te doen

In Berts workshop wordt er niet stil gestaan. “We gaan bewegen! Ik wil deelnemers binnen een halfuur de basis te leren, zodat we snel met elkaar kunnen sparren,” vertelt hij.

Plezier en leren staan daarbij centraal. “Als deelnemers zich vermaken, én na een uur iets over zichzelf hebben geleerd, heb ik mijn doel bereikt.”

En dit kan van alles zijn. Bijvoorbeeld iets praktisch, zoals hoe iemand reageert op spanning of druk. En soms is het iets groters: namelijk een inzicht in een belemmerend patroon. “Dit kan soms confronterend zijn, maar heel waardevol – want hoe ga je daar mee om?”

Bert benadrukt dat hij geen concrete antwoorden of oplossingen biedt, maar wél uitnodigt tot reflecteren op gedrag en ontdekken van grenzen. Het is belangrijk om te durven, want het ervaringsleren staat bij zijn werk centraal.

Meer weten?

Ben je geïnteresseerd geraakt in persoonlijke ontwikkeling en wil je meer leren? Bekijk dan hier onze training ‘Persoonlijke Effectiviteit‘, en schrijf je in!