Het PERMA-model: zo ontdek je wat jou energie en werkgeluk geeft

Merk je dat je energie weglekt in je werk, maar kun je niet precies aanwijzen waarom? Grote kans dat het niet aan je baan zelf ligt, maar aan wat er voor jou ontbreekt. Het PERMA-model helpt je om scherp te krijgen waar jouw werkgeluk echt vandaan komt.

In dit artikel ontdek je hoe het PERMA-model werkt, hoe je jouw motivatie beter begrijpt en wat je concreet kunt doen om weer meer energie uit je werk te halen.

Wat is het PERMA-model?

Het PERMA-model is ontwikkeld door psycholoog Martin Seligman. Het model beschrijft vijf elementen die samen je werkgeluk en welzijn bepalen:

• Positive Emotion: ervaar je plezier en positiviteit in je werk?
• Engagement: ga je op in wat je doet (flow)?
• Relationships: heb je goede relaties met collega’s?
• Meaning: voelt je werk betekenisvol?
• Achievement: ervaar je vooruitgang en succes?

Deze vijf pijlers vormen samen de basis van hoe je je voelt in je werk. Als één of meerdere elementen ontbreken, merk je dat vaak direct aan je energie.

Waarom voel je je futloos in je werk?

Dat gevoel ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Het sluipt er langzaam in. Je merkt het bijvoorbeeld wanneer je taken meer moeite kosten, je concentratie afneemt of dat je je afvraagt of je nog wel op de juiste plek zit.

Vaak gebeurt dat juist op momenten van rust of verandering, wanneer de automatische piloot even uitgaat. Je eerste reactie is dan vaak om het meteen op te lossen of iets willen veranderen. Maar concreet betekent dat: je slaat een belangrijke stap over.

De eerste stap: even niets oplossen

Voordat je iets verandert, helpt het om eerst stil te staan bij wat je voelt. Niet om het meteen te fixen, maar om te begrijpen wat er speelt. Soms voel je je minder gemotiveerd of geïnspireerd. Dat is niet prettig maar wel waardevolle informatie.

Je kunt het vergelijken met een strandbal die je onder water probeert te duwen. Hoe harder je duwt, hoe sneller hij terug omhoog komt. Door ruimte te geven aan wat je ervaart, ontstaat er rust. Vanuit die rust kun je beter zien welke pijler van het PERMA-model uit balans is.

Wat motiveert jou van binnenuit?

Het PERMA-model laat zien waar je werkgeluk uit bestaat. Maar er speelt nog iets anders: waarom iets jou wel of geen energie geeft.

Volgens psycholoog David McClelland worden mensen vaak gedreven door vier basisbehoeften:

• Prestatie: je wilt doelen behalen en jezelf ontwikkelen
• Invloed: je neemt graag initiatief en maakt beslissingen
• Aansluiting: je zoekt verbinding en werkt graag samen
• Veiligheid: je houdt van structuur en duidelijkheid

Vaak zijn één of twee van deze behoeften dominant. Precies daar zit een belangrijk inzicht: werk dat hierbij aansluit, voelt lichter. Werk dat botst, kost energie.

Zo krijg je zicht op jouw energiegevers en energielekken

Wil je hier concreet mee aan de slag? Dan kan het volgende helpen:

1. Verzamel waar je op leegloopt
   Schrijf een week lang taken op die je energie kosten of waar je tegenop ziet.
2. Herken het patroon
   Kijk waar deze taken binnen het PERMA-model vallen. Ontbreekt er bijvoorbeeld plezier, uitdaging of verbinding?
3. Zet daar tegenover wat wel werk
   Welke taken geven je energie? Daar zitten vaak aanwijzingen voor wat jij nodig hebt.

Hoeveel ‘minder leuk werk’ is normaal?

Geen enkele baan bestaat alleen uit energiegevers. Maar als meer dan zo’n 10–15% van je werk structureel energie kost, is het goed om stil te staan. Zo pak je dat aan:

• Kijk wat je kunt verminderen
• Onderzoek wat je kunt delegeren
• Of breng meer balans aan in je werkweek

Soms zit de oplossing niet in ander werk, maar in anders kijken. Kun je taken uitwisselen met collega’s? Wat voor jou energie kost, kan voor een ander juist prettig zijn. Door dit bespreekbaar te maken, ontstaat er vaak meer ruimte dan je vooraf denkt.

Tot slot

Meer werkgeluk ontstaat zelden door één grote verandering. Vaker zit het in kleine verschuivingen die beter aansluiten bij wie jij bent.

Het PERMA-model helpt je om dat inzichtelijk te maken. Soms helpt het om daar samen met een coach of sparringpartner naar te kijken, zodat je niet blijft hangen in een gevoel, maar het concreet maakt.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Marga Rijken, docent bij ICM van o.a. Positieve Psychologie, Arbeids- en Organisatiepsychologie, Toegepaste Psychologie en Persoonlijk Leiderschap.