5 tips om te dealen met je stress

Weleens gehoord van de rouwcurve van Kübler Ross? In een crisis als deze zijn onze emoties opvallend goed te volgen in deze curve. Kijk maar: waar we eerder het nieuws over corona aanhoorden als een ver-van-ons-bed-show, doorliepen vervolgens velen van ons een ontkenningsfase: waar maakt iedereen zich druk om? Het waait wel over. Van boosheid over de maatregelen en angst over je bedrijf en inkomen tot acceptatie en het maken van nieuwe plannen: allerlei fases komen voorbij.

Maar hoe snel je de curve doorloopt (en óf je hem helemaal doorloopt) is voor iedereen anders. Sommigen gaan automatisch mee naar een volgende fase doordat hun organisatie zich aanpast, anderen blijven hangen omdat ze voor bepaalde emoties nog niet klaar zijn en terug willen naar de oude situatie.

rouwcurve van Kübler Ross

Bron: framebv.nl

In dit artikel staan we stil bij het rotgevoel en de stress die deze crisis veroorzaakt. Hoe kom je daaruit? Hoe maak je het jezelf makkelijker om richting de rechterkant van de curve te gaan? ICM-docent Marga Rijken deelt vanuit haar ervaring als arbeids- en organisatiepsycholoog en coach een aantal tips:

Tip 1: Maak contact met je rotgevoel

Marga Rijken: “Emoties zijn als een olifant. Je ratio is de berijder. Dit beeld maakt direct duidelijk hoe de verhoudingen liggen. Je emoties kalmeer je zelden met je ratio. Wat vaak beter werkt is om ze even de ruimte te geven en er op je eigen manier op te mediteren, bijvoorbeeld door onderstaande oefening:

Een mindfulness oefening van Marga

Ik doe dat door me er volledig op te concentreren. Me bewust te worden van mijn lichamelijke sensaties. Ze nieuwsgierig te onderzoeken. Op locatie – waar voel ik wat? Op sensatie – hoe voelt het daar precies? Op associatie – als het een kleur zou hebben? Als het een vorm zou hebben? Ondertussen let ik erop dat ik rustig dooradem. De kunst is om het te accepteren zoals het is, er geen oordeel over te hebben en er niets mee te hoeven doen. Het is normaal dat je gevoelens hebt en dat die soms moeilijk of pijnlijk zijn. Als de spanning te hoog wordt wiebel ik even met mijn voeten, om me bewust te blijven van de grond daaronder. En herstel ik mijn ademhaling, want die gaat als eerste mee met de spanning. En na een paar minuten maak ik me er rustig van los en stap ik de wereld weer in.

“Ik vind het steeds weer wonderlijk hoe verlichtend dit werkt. Het helpt om even stil te staan bij je gevoel en het te erkennen. Het kan daarmee naar de achtergrond zakken, waar het rustig aanwezig blijft. Het wordt een grondtoon, in plaats van dat het steeds de boventoon probeert te voeren. En stap voor stap evolueert het en leren we er steeds beter mee te leven.”

Tip 2: Leef met de feiten

Marga Rijken: “Een les die ik ooit van een boeddhistische monnik leerde was: sommige problemen kun je zelf oplossen, andere zíjn niet op te lossen. Dat zijn feiten waarmee je moet leren leven. Je kunt je ontzettend gaan opwinden over dingen die buiten jouw invloed om gebeuren, maar wat heeft dat voor zin? Je kunt alleen iets met dingen die binnen je eigen macht liggen. Maak je eigen zorgen productief door je te richten op wat je wél kunt veranderen aan de situatie.”

Een voorbeeld: we kunnen nu ontzettend balen en boos worden omdat we moeten wachten tot onze horecaonderneming of sportschool open mag, of totdat we ons evenement mogen organiseren, maar het is nu eenmaal zo. Kun je in de tussentijd kook- of sportlessen online verzorgen? Maaltijden bezorgen, proeverijen of webinars organiseren?

Tip 3: Tem je verstand

Je verstand kan je enorm in de weg zitten. Dit is de stem in je hoofd die je zegt dat het toch niet genoeg is wat je doet, dat die ene collega het veel beter kan dan jij of dat je te traag bent. Een goede oefening om je verstand te temmen is door het een naam te geven en te typeren. Hiervoor kun je deze oefening gebruiken:

Oefening om je verstand te temmen

Bedenk een naam voor je verstand. Bijvoorbeeld een die passend, ludiek en grappig is als het gaat om wat je denkt. Bijvoorbeeld Henkie, Miep of De Directeur. Hoe zou jij je verstand omschrijven? Heb je een vriendelijk verstand, of is het juist onaardig? Is het een perfectionist, of juist een opgevoerde hippie? Bedenk welke eigenschappen je herkent in jouw verstand (meerderde antwoorden mogelijk, ook tegenstrijdige antwoorden, als je verstand bijvoorbeeld aardig is én soms ook onaardig).

Wat is nog meer typerend? Bijvoorbeeld: mijn verstand vindt meestal alles best. Mijn verstand vindt dat alles volgens de regels moet gaan. Mijn verstand oordeelt regelmatig negatief over mij.

Als je alle eigenschappen op een rijtje zet. Wat valt je dan op? Wat vind je van de relatie met je verstand?

Kijk of je de komende tijd je verstand kunt herkennen als het weer zit te zeuren. Kun je daar hardop de draak mee steken (“Zo Henkie, je bent weer lekker bezig vandaag!”)? Op die manier leer je uit je hoofd en in het leven te stappen. Maak eventueel aantekeningen in een notitieblokje over je verstand om je er extra bewust van te worden. Bron: ACT Guide.

Tip 4: Weet wat je wilt

Eudaimonia en hedonia zijn twee termen die slaan op je geluk. Eudaimonia gaat over een gevoel van duurzame voldoening dat je bereikt door wijs te kiezen hoe je op de lange termijn handelt. Hedonisme gaat over korte termijn geluk en lust. Een bevrediging van directe behoeften en wensen. Naast dat je hierbij kunt denken aan lekker eten of een drankje, gaat dat voor velen ook over gezelligheid en spontaan menselijk contact. Direct doen waar je nú zin in hebt. Laat het ons nu net aan beide soorten geluk ontbreken: én we missen het spontane aspect van ons leven (hedonisme) én we missen ons langetermijngeluk omdat we onzeker zijn over bijvoorbeeld werk, gezondheid, contact met onze dierbaren (eudaimonia).

Het is belangrijker dan ooit om te weten waar jij je energie uithaalt, waar je van oplaadt en wat je leuk vindt om te doen. Daar helpt deze sterke kanten test je bij. Als je doet wat belangrijk voor je is en waar je plezier aan beleeft, dan ben je gelukkiger, productiever en ervaar je meer zingeving.

Tip 5: Stel haalbare doelen en maak dingen af

Zie je naast de dingen die tegenzitten nog dingen waar je wél invloed op kunt uitoefenen? Ga op zoek naar (nieuwe) mogelijkheden en maak plannen. Stuur en begrens jezelf gericht. Vergeet niet dat je ook moet slapen en eten en plezier nodig hebt en maak een realistische planning. Je kunt immers vandaag jezelf wel uitputten en doorwerken, maar hoe gemotiveerd en productief ben je morgen dan? Kies nog bewuster dan normaal voor wat haalbaar is. Haal je vervolgens jouw gestelde doel, vergeet dan niet om daar even bij stil te staan en ervan te genieten.