Zo ga jij om met kritische stemmen in je hoofd

Ons hoofd zit vaak voller dan ons hart. Vol met plannen, to-do’s, en… kletskoek. Negatieve gedachten die op een regenachtige maandagmiddag ineens heel overtuigend klinken. “Ben ik wel goed genoeg?” “Waarom lukt het anderen altijd wél?” Herkenbaar? Je bent niet de enige.

Mo Gawdat, auteur van De logica van geluk, zegt het treffend: “Het zijn je gedachten, niet de gebeurtenis die je ongelukkig maakt.” En tijdens het ICM Groeiprogramma dat we in 2022 organiseerden voegde host Joep Langen daar nog iets aan toe: “Het zijn je gedachten, niet de realiteit die voorkomt dat jij meer kunt.”

Een rake opmerking, die de toon zette voor een seminar waarin Joep, samen met aikido sensei en embodiment-specialist Karin Karis, de strijd aanging met dat stemmetje in je hoofd. Het werd een sessie vol inzichten, praktische tips en – jawel – koekjes.

Hoe stop je de kletskoek in je hoofd?

Joep Langen richtte ooit Koeckebackers op: een sociale onderneming waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt konden bakken én groeien. Mooi werk, maar na jaren ondernemen merkte Joep dat zijn eigen energie opraakte. Hij stapte uit de rol van directeur en ging verder als trainer en coach. En dat voelde top. Meer energie, meer vrijheid, meer inkomen.

Totdat de coronacrisis toesloeg.

In één klap was 90% van de afzetkanalen weg. Freelance klussen? Foetsie. En daar zat Joep, met een hoofd vol angst en onzekerheid. “Hoe stop ik deze kletskoek in mijn hoofd?”, vroeg hij zich af. Het antwoord vond hij in het stappenplan van Mo Gawdat.

Het stappenplan van Mo Gawdat

Mo Gawdat, voormalig Chief Business Officer bij Google en schrijver van het boek ‘De logica van geluk’, ontwikkelde een stappenplan om negatieve gedachten tegen te houden en zo goed mogelijk om te gaan met je eigen gedachten.

Stap 1: Observeer de dialoog in je hoofd

In deze stap doe je alsof je naar een serie kijkt: jouw eigen serie van stemmen in je hoofd die allerlei dingen tegen elkaar zeggen. Het enige wat jij hoeft te doen is zonder oordeel kijken en observeren. Op een gegeven moment kom je er dan achter dat heel veel van die stemmen iets vertegenwoordigen wat Joep een ‘verneukeratief persoonlijk algoritme’ (VPA) noemt. Dit is een soort ‘als … dan’ constructie, zoals bij Joep: ‘Pas als ik geslaagd ben als impactondernemer, mag ik er zijn’.

In ieders hoofd bevinden zich dergelijke VPA’s. Ga daarom voor jezelf eens na: welk VPA zit bij jou in de weg?

Stap 2: Erken en onderzoek

In deze stap ga je na of het wel echt waar is wat je voor jezelf hebt bedacht in je ‘als … dan’ constructie. Erken dat een VPA aanwezig is in je hoofd en gepaard gaat met een bepaalde emotie. Dit levert als resultaat vaak op dat je weet waar je de oplossing moet zoeken.

Stap 3: Kom met een betere gedachte

In deze stap zet je jouw creativiteit in om je VPA totaal om te draaien tot iets positiefs. Voor Joep betekende dit dat hij en zijn compagnon de situatie in de coronacrisis gebruikten om tot nieuwe ideeën te komen. Zo ontwikkelde ze de 1,5-meter kokerkoek: een koker van 1,5 meter gevuld met allerlei koekjes, die je ook kunt gebruiken om makkelijk afstand van elkaar te houden. Ook kwamen ze met een pakket vol koekjes aangevuld met een afzetlint, te gebruiken om kinderen op afstand te houden bij het thuiswerken. Beide producten verkochten al snel erg goed.

Joep realiseerde zich dat hij in de jaren daarvoor ook vaak bezig was met de stap ‘kom met een betere gedachte’. Wat hem hierbij hielp was zijn zogenoemde Kneiterharde Shine Gedachte (KSG). Dit is een moment waarvan jij weet dat je jouw potentieel optimaal inzet, een gedachte waar je een grote glimlach van krijgt op je gezicht.

Gebruik het bovenstaande voorbeeld van Joep en ga voor jezelf eens na: hoe draai ik mijn VPA om tot iets positiefs?

Stap 4: Ssshhh.. stop met denken

Klinkt makkelijk, is moeilijk. Maar belangrijk. Je brein kan maar één ding tegelijk. Vul het met positieve gedachten, en er is simpelweg geen ruimte meer voor doemdenken.

Probeer het zelf: roep dat KSG-moment op. Voel het in je lijf. Zie het voor je. En merk hoe de storm in je hoofd vanzelf wat gaat liggen.

Je hoofd is slim, maar je buik is wijzer

Karin Karis, aikido sensei en embodiment-expert, voegde een fysiek perspectief toe aan al dat mentale geweld. Volgens haar, en volgens eeuwenoude Japanse krijgskunst, ben jij méér dan alleen een hoofd met goede bedoelingen.

Ze werkt met de drie levenscentra:

1. Het hoofd – slim, analytisch, kritisch (soms té kritisch)
2. Het hart – gevoelig, gepassioneerd, vurig
3. De hara – je buik, je kern, de plek waar je kracht, rust en intuïtie wonen

Volgens Karin is de kunst niet om in je hoofd te blijven hangen, maar om de verbinding met je lijf te herstellen. Want pas als die drie centra samenwerken, kom je echt tot je recht.

Een oefening om in je buik te zakken

Wil je het zelf ervaren? Probeer deze simpele aandachtoefening.

1. Ga rustig staan, ogen dicht.
2. Voel je ademhaling, de grond onder je voeten, je lichaam.
3. Leg je handen op je onderbuik.
4. Breng je aandacht naar die plek achter je handen — je hara.
5. Verschuif dan ineens je aandacht naar je hoofd. Wat verandert er in je lijf?
6. Laat nu alles weer naar je buik zakken. Voel opnieuw.
7. Herhaal dit een paar keer.
8. Open rustig je ogen. Hoe voel je je?

Grote kans dat je ineens wat rustiger bent. Grondiger. Meer in contact met jezelf.

Stoppen met denken, starten met voelen

We leven in een wereld die vooral waarde hecht aan denken. Aan ratio, logica, controle. Maar jouw potentieel zit niet alleen daar. Het zit ook in je hart, en vooral: in je buik.

De kunst is dus niet om minder te denken, maar om ánders te denken. Met meer ruimte, meer rust, en meer koekjes, als het even kan.

Dus: voel je die kletskoek opkomen? Denk aan je VPA. Roep je KSG op. En zak rustig terug in je buik. Daar ligt de echte winst.