Zo ga jij om met kritische stemmen in je hoofd

Ons hart zit vaak vol dromen en passies, maar soms kunnen negatieve gedachten in ons hoofd die behoorlijk in de weg zitten. Mo Gawdat, schrijver van het boek ‘De logica van geluk’, beschrijft dit met de volgende quote: ‘Het zijn je gedachten, niet de gebeurtenis die je ongelukkig maakt’. Tijdens het ICM Groeiprogramma dat we begin dit jaar organiseerden, veranderde onze host Joep Langen dat in: ‘Het zijn je gedachten, niet de realiteit die voorkomt dat jij meer kunt!’. Tijdens het vierde seminar van het ICM Groeiprogramma deelde Joep samen met Karin Karis, embodimentspecialist en aikido sensei, praktische tips en handvatten om erachter te komen hoe je denken jou tegenhoudt in je doen en hoe je hier vervolgens het beste mee omgaat.

Hoe stop je de kletskoek in je hoofd?

Als impactondernemer zette Joep Langen de sociale onderneming Koeckebackers op. Hier kunnen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een traineeship volgen, waarbij ze betaald werk doen als bakker én tegelijkertijd een ontwikkelprogramma volgen. Na jaren als directeur van dit bedrijf voelde Joep dat zijn energie wegebde. Samen met zijn compagnon besloot hij de taak van directeur over te dragen. Joep ging verder als freelancer op het gebied van training, coaching en mensenwerk. Dit deed hem supergoed: hij hield twee keer zoveel energie over en verdiende meer geld in minder tijd. Dat goede gevoel hield echter slechts twee maanden aan. In maart 2020 begon de coronacrisis, waarna tegelijkertijd 90% van de afzetkanalen van Koeckebackers dicht moest en er voor Joep als freelancer geen werk meer was. Joeps hoofd zat vol met verdrietige en angstige gedachten. Dat was het moment waarop hij bij zichzelf te raadde ging: hoe stop ik deze kletskoek in mijn hoofd?

Het stappenplan van Mo Gawdat

Mo Gawdat, voormalig Chief Business Officer bij Google en schrijver van het boek ‘De logica van geluk’, ontwikkelde een stappenplan om negatieve gedachten tegen te houden en zo goed mogelijk om te gaan met je eigen gedachten.

Stap 1: Observeer de dialoog in je hoofd

In deze stap doe je alsof je naar een serie kijkt: jouw eigen serie van stemmen in je hoofd die allerlei dingen tegen elkaar zeggen. Het enige wat jij hoeft te doen is zonder oordeel kijken en observeren. Op een gegeven moment kom je er dan achter dat heel veel van die stemmen iets vertegenwoordigen wat Joep een ‘verneukeratief persoonlijk algoritme’ (VPA) noemt. Dit is een soort ‘als … dan’ constructie, zoals bij Joep: ‘Pas als ik geslaagd ben als impactondernemer, mag ik er zijn’.

In ieders hoofd bevinden zich dergelijke VPA’s. Ga daarom voor jezelf eens na: welk VPA zit bij jou in de weg?

Stap 2: Erken en onderzoek

In deze stap ga je na of het wel echt waar is wat je voor jezelf hebt bedacht in je ‘als … dan’ constructie. Erken dat een VPA aanwezig is in je hoofd en gepaard gaat met een bepaalde emotie. Dit levert als resultaat vaak op dat je weet waar je de oplossing moet zoeken.

Stap 3: Kom met een betere gedachte

In deze stap zet je jouw creativiteit in om je VPA totaal om te draaien tot iets positiefs. Voor Joep betekende dit dat hij en zijn compagnon de situatie in de coronacrisis gebruikten om tot nieuwe ideeën te komen. Zo ontwikkelde ze de 1,5-meter kokerkoek: een koker van 1,5 meter gevuld met allerlei koekjes, die je ook kunt gebruiken om makkelijk afstand van elkaar te houden. Ook kwamen ze met een pakket vol koekjes aangevuld met een afzetlint, te gebruiken om kinderen op afstand te houden bij het thuiswerken. Beide producten verkochten al snel erg goed.

Joep realiseerde zich dat hij in de jaren daarvoor ook vaak bezig was met de stap ‘kom met een betere gedachte’. Wat hem hierbij hielp was zijn zogenoemde Kneiterharde Shine Gedachte (KSG). Dit is een moment waarvan jij weet dat je jouw potentieel optimaal inzet, een gedachte waar je een grote glimlach van krijgt op je gezicht.

Gebruik het bovenstaande voorbeeld van Joep en ga voor jezelf eens na: hoe draai ik mijn VPA om tot iets positiefs?

Stap 4: Ssshhh.. stop met denken

In zijn boek vertelt Mo dat je brein een seriële processor is die maar één stap per keer kan zetten. Ben je ergens mee bezig, ga dan niks anders doen. Voed je jouw brein continu met positieve gedachtes, dan is er dus geen ruimte meer voor negatieve gedachtes.

Om hiermee een goede start te maken, ga voor jezelf na: hoe beleef ik mijn Kneiterharde Shine moment? Waar sta ik dan? Wat voel ik dan? Wat denk ik dan? Wie is er bij me op dat moment?

De drie levenscentra

Als aikido sensei en embodiment specialist weet Karin Karis als geen ander hoe geest en lichaam samenwerken.. Aikido is een verdedigingskunst, ontstaan vanuit verschillende martial arts. Hoewel de meeste martial arts je leren om je tegenstander uit te schakelen, is de filosofie van aikido: hoe neutraliseer je conflict en zorg je dat beide partijen er beter uitkomen? Het gaat uit van het principe: ‘de grootste overwinning is niet als je de tegenstander verslaat, maar de overwinning op jezelf’. Daarnaast gaat embodiment over het bewust worden van de verschillende centra in je lijf en hoofd om maximaal in je kracht te komen staan. Deze twee specialisaties zet Karin in om via het lijf de geest te beïnvloeden.

Aikido en embodiment gaan ervan uit dat we bestaan uit drie centra: het hoofd, het hart en de hara. Hara is het Japanse woord voor buik en wordt gezien als het punt in de onderbuik waar je levensenergie huist.

Het eerste centrum is het hoofd, onze intellectuele intelligentie, ofwel het denken. Ons hoofd is goed in dingen als focussen, analyseren en beredeneren maar hier zitten ook onze twijfels en beperkende overtuigingen. Het tweede centrum is het hart, onze emotionele intelligentie. In het hart zitten onze gevoelens, emoties, passies en waar je energie van krijgt, ofwel je vuur. Het derde centrum is de hara, onze fysieke intelligentie. De hara staat voor het doen en de intuïtie. Tegelijkertijd geeft de hara stabiliteit en zorgt het voor kalmte, duidelijkheid en overzicht.

Stoppen met denken, starten met voelen

We leven in een maatschappij waar we de hele dag gevraagd worden met ons hoofd bezig te zijn. Tegelijkertijd worden veel zaken die met ons lichaam te maken hebben gezien als ‘zweverig’. Zo ontstaat er een blokkade tussen het hoofd en het lichaam. Echter, door deze geringe verbinding met het lijf wordt het lastig te voelen waar je warm van wordt, waar je passie ligt en dus waar jouw vuur van gaat branden.

Karin heeft door aikido geleerd dat het verplaatsen van de aandacht naar de hara ervoor zorgt dat er een balans ontstaat tussen de drie centra. Verbinding maken met je buik heeft dus een effect op je hoofd. Om dit te bereiken, helpt het om aandachtoefeningen te doen.

Een voorbeeld van een aandachtoefening om je focus te verleggen van je hoofd naar je hara:

  1. Ga staan op een rustige plek en sluit je ogen.
  2. Word je bewust van lichamelijke sensaties, zoals je ademhaling, de temperatuur van lichaam of hoe je voeten op de grond staan.
  3. Leg je handen op je onderbuik, ongeveer ten hoogte van de knoop van je broek of je riem.
  4. Verschuif rustig je aandacht naar de plek achter je handen, dit heet in de martial arts centreren.
  5. Breng nu in één keer al je aandacht omhoog, naar je hoofd. Voel vervolgens wat er gebeurt met je stabiliteit, ademhaling, spanning in je spieren en je gedachten.
  6. Denk vervolgens alsof je een emmer water leeggooit en laat al je aandacht weer achter je handen komen. Voel ook nu weer wat er verandert met de verbinding met je lijf, je gedachten en je balans.
  7. Herhaal stap 5 en 6 nog een keer en voel heel bewust wat er verandert.
  8. Houd je aandacht bij je lijf, word je ondertussen bewust van de ruimte om je heen.
  9. Als je er klaar voor bent, open je ogen en voel hoe je op dit moment aanwezig bent.

Sta na deze oefening eens stil bij het verschil tussen in je hoofd zitten en je hara zijn. Wat merkte je ten aanzien van veranderingen in je lichaam en je gedachten?

Veelal ervaren mensen een gevoel van rust zodra hun aandacht verplaatst naar de hara. Daarom is het aan te raden om gedurende de dag na te gaan of er momenten zijn waarop je bewust je aandacht kunt verplaatsen naar je buik. Dit is een handige en makkelijke tool om uit je hoofd te komen. Lukt dit niet meteen? Dat is niet gek! Als je nooit een honkbalknuppel in je handen hebt gehad, weet je ook niet hoe je hiermee een bal wegslaat. Hiervoor moet je oefenen. Dat geldt ook voor deze vaardigheid: het klinkt simpel, maar het is iets dat je moet leren en waar je steeds beter in wordt.