Van werk naar werkgeluk: Inspiratie, inzichten en stappen voor succes

± 6 minuten

Gelukkig zijn met en op je werk is niet altijd zo vanzelfsprekend als we zouden willen. Misschien mis je ook weleens wat motivatie, voel je je af en toe uitgeblust of ben je op routine dezelfde taak aan het uitvoeren. Om het vuur weer wat te laten sprankelen, hebben we namens ICM een webinar georganiseerd over werkgeluk met expert Mark van Vuuren. Mark is Associate Professor aan de Universiteit Twente, hij deelt zijn kennis en ervaring over het bevorderen van werkgeluk binnen teams en organisaties. Samen met host Jan-Bart Bouwmans, Incompany manager en werkgelukambassadeur bij ICM, biedt Mark concrete stappen voor het verbeteren van werkgeluk. In dit artikel lees je de hoogtepunten van het webinar!

Mark: “Stel je voor dat je voor het eerst over werkgeluk hoort. Misschien lijkt het een logisch idee, of misschien denk je: “Werkgeluk? Werk is toch om geld te verdienen?” Ik ga je in drie delen uitleggen waarom het logisch is dat werkgeluk een belangrijk onderwerp is geworden.”

Deel 1: Wat is werkgeluk?

De oude Grieken spraken over eudaimonia, het goede leven, als levensdoel. Geluk, bloei, en gezondheid stonden centraal in de filosofie. Mens zijn betekent streven naar geluk en dat ervaren. Dit streven kan doorschieten naar hysterie of oppervlakkigheid, maar in de positieve psychologie gaat het om het goede leven, met waarden en betekenis. Mensen brengen veel tijd door op hun werk, waar productiviteit en groei centraal staan. Het is logisch om ook op je werk naar eudaimonia te willen streven.

Werkgeluk kan een doel op zich zijn, zoals arbeidsvreugde, maar ook een middel om doelen zoals productiviteit en winst te bereiken. Dit kan verwarring en manipulatie veroorzaken, omdat wat voor de één een doel is, voor de ander een middel kan zijn. Zorg ervoor dat je jouw doelen en de middelen hiervoor afstemt op je werk, zodat jullie op één lijn liggen en je miscommunicatie voorkomt. Het is belangrijk om werk niet te overladen met verwachtingen en ook buiten werk betekenis te vinden.

Gelukkige mensen zijn gezonder, hebben minder verzuim, zijn tevredener, creatiever, en hebben betere relaties. Hoewel het moeilijk is om te bewijzen dat werkgeluk direct leidt tot hogere productiviteit, weten we wel dat het ontbreken van werkgeluk leidt tot productiviteitsverlies.

Het vijf C-model:

Het vijf C-model is een raamwerk dat wordt gebruikt om werkgeluk in organisaties te begrijpen en te bevorderen. Het model is ontwikkeld door het Eye Opener Instituut in Oxford en omvat vijf belangrijke aspecten die bijdragen aan werkgeluk:

Bijdrage (Contribution): Dit gaat over de inspanningen die je levert en het verschil dat je daarmee maakt. Het gevoel dat je werk een positieve impact heeft en dat je doelstellingen bereikt, kan sterk bijdragen aan je werkgeluk.
Zelfvertrouwen (Confidence): Dit aspect draait om het vertrouwen in je eigen capaciteiten en het gevoel dat je op je plek bent. Het gaat om het realiseren van jezelf in je werk en het zien van een consistente lijn in je loopbaan.
Toewijding (Commitment): Dit verwijst naar de betrokkenheid op de langere termijn. Het gevoel dat wat je doet de moeite waard is en dat je een bijdrage levert aan de doelstellingen van de organisatie, kan een diep gevoel van werkgeluk opleveren.
Cultuur (Culture): Dit aspect gaat over de sociale omgeving op het werk. Het gevoel dat je past binnen de waarden en prioriteiten van de organisatie en dat je goed kunt samenwerken met je collega’s, draagt bij aan werkgeluk.
Overtuiging (Conviction): Dit betreft de motivatie op de korte termijn. Het gevoel dat je bezig bent met de juiste dingen en dat je gemotiveerd bent om je doelen te bereiken, speelt een belangrijke rol in werkgeluk.

Sommige onderzoeken suggereren dat er een zesde aspect, kameraadschap (Camaraderie), aan het ontstaan is. Dit verwijst naar het gevoel van verbondenheid en samenwerking met een groep collega’s, wat ook een belangrijke bijdrage kan leveren aan werkgeluk.

Deel 2: De drie niveaus van werkgeluk

We hebben geprobeerd om wat woorden te geven aan wat werkgeluk is. Mark: “Wat ik prachtig vind, is dat de wetenschap een plek biedt waar alledaagse vragen zorgvuldig worden geformuleerd en onderzocht. Mensen maken er hun levenswerk van om deze vragen te beantwoorden en de juiste antwoorden te vinden. Dat is iets wat ik heel tof vind aan de wetenschap, en ik wil graag een paar dingen daarvan met je delen. Ik heb gekozen om werkgeluk op drie niveaus toe te lichten: persoon, relatie en groep.”

Persoon

Werkgeluk begint bij jou. Positieve emoties zoals geluk, inspiratie en verwondering spelen een cruciale rol. Volgens de Broaden-and-Build-theorie van Barbara Fredrickson verbreden positieve emoties je blik en helpen je om nieuwe hulpbronnen op te bouwen, zoals sociale relaties en veerkracht. Dit leidt tot een opwaartse spiraal van welzijn en productiviteit. Zie hier de vier stappen van Broaden-and-Build-theorie:

Positieve Emotie: Het begint met het ervaren van een positieve emotie, zoals vreugde, interesse, tevredenheid of liefde. Deze emoties zijn niet alleen prettig, maar hebben ook een belangrijke functie.
Verbreden: Positieve emoties verbreden je blik en gedachten. In plaats van een beperkte focus, zoals bij negatieve emoties, helpen positieve emoties je om open te staan voor nieuwe ideeën, ervaringen en sociale interacties.
Opbouwen: Door deze verbrede blik kun je nieuwe hulpbronnen opbouwen. Dit kunnen fysieke, intellectuele, sociale of psychologische hulpbronnen zijn.

Fysiek: Verbeterde gezondheid door regelmatige lichaamsbeweging.
Intellectueel: Verhoogde kennis en vaardigheden door nieuwsgierigheid en leren.
Sociaal: Sterkere relaties door positieve interacties.
Psychologisch: Grotere veerkracht en optimisme door positieve ervaringen.

Opbloeien: Deze opgebouwde hulpbronnen leiden tot een opwaartse spiraal van welzijn. Je ervaart vaker positieve emoties (spiraal terug naar stap 1), wat je helpt om verder te groeien en te bloeien in zowel je persoonlijke als professionele leven.

Deze stappen laten zien hoe positieve emoties niet alleen tijdelijk plezier brengen, maar ook bijdragen aan langdurig welzijn en persoonlijke groei.

Relatie

Op relationeel niveau is werkgeluk sterk verbonden met de kwaliteit van je werkrelaties. De Zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci benadrukt drie basisbehoeften:

Autonomie: Jij wilt zelf beslissingen nemen en invloed hebben op jouw werk. Dit geeft jou een gevoel van vrijheid en controle, wat jouw motivatie en werkgeluk verhoogt.
Competentie: Jij wilt uitdagingen aangaan en succesvol zijn in jouw taken. Wanneer jij merkt dat je groeit en beter wordt in wat je doet, voel jij je bekwaam en gemotiveerd.
Verbondenheid: Jij wilt positieve relaties opbouwen met jouw collega’s. Wanneer jij je gewaardeerd en verbonden voelt met anderen, draagt dit bij aan jouw werkgeluk en motivatie.

Het vervullen van deze behoeften in je werkrelaties bevordert motivatie en welzijn. Leidinggevenden kunnen werkgeluk bevorderen door medewerkers ruimte te geven voor eigen keuzes, hen te ondersteunen in hun ontwikkeling en op die manier sterke en ondersteunende relaties op te bouwen.

Groep

Op groepsniveau draait werkgeluk om de dynamiek binnen je team. Het creëren van een omgeving waarin teamleden zich verbonden voelen en elkaar ondersteunen is essentieel. Dit kun je bereiken door ruimte te maken voor informele interacties en sterke teamrelaties op te bouwen. Onderzoek toont aan dat teams die tijd besteden aan het leren kennen van elkaar, bijvoorbeeld door persoonlijke verhalen te delen, beter samenwerken en hogere niveaus van werkgeluk ervaren.

Werkgeluk is dus een veelzijdig concept dat op verschillende niveaus binnen een organisatie kan worden bevorderd. Door aandacht te besteden aan zowel individuele behoeften als de kwaliteit van werkrelaties en teamdynamiek, kun je een positieve en productieve werkomgeving creëren.

Deel 3: De praktijk van werkgeluk

Stel dat we een schaal hebben van -10 tot +10 en je hebt iemand die helemaal op -10 zit. Hoe krijg je die persoon naar +1, vervolgens van neutraal naar positief, en van positief naar heel positief? Dit zijn de drie stappen die we snel zullen doornemen.

Van -10 naar +1:

Dit is ambitieus, maar hoe help je een collega die diens werk volstrekt zinloos vindt? Sommige mensen hebben hier geen probleem mee omdat ze zich richten op wat ze buiten hun werk doen. Maar voor degenen die wel een probleem hebben, wat kun je doen? De ervaring leert dat mensen zich vervreemd voelen als ze hun werk zinloos vinden. Ze zien niet hoe hun activiteit bijdraagt aan het eindproduct of de dienst, en wie daar uiteindelijk voordeel van heeft. Vooral bij lopende band werk, waar je werk is opgedeeld in kleine stukjes, zie je vaak niet het bredere belang. Het helpt om iemand in contact te brengen met een eindgebruiker. Wie wordt er blij van het werk dat jij doet? Wie zou er iets missen als jij je werk niet goed doet? Bijvoorbeeld, als je aan de lopende band staat en warmtepompen in elkaar zet, kan het helpen om contact te hebben met iemand die blij is met de warmtepomp die jij hebt gemaakt. Zo zie je het grotere plaatje en jouw bijdrage daaraan.

Van neutraal naar positief:

Als sociale veiligheid een non-issue is in jullie organisatie, hoe maak je dit dan relevant? Edmilson schrijft over psychologische veiligheid op de werkvloer en hoe belangrijk dat is voor mensen. We horen veel over safe spaces in organisaties en over misdragingen. Het belangrijkste is om er de woorden voor te hebben en het gesprek te voeren over waarom dit onderwerp belangrijk is. Bijvoorbeeld, op een universiteit was een safe space vroeger een plek waar je het met respect oneens kon zijn. Nu wordt het steeds meer een plek waar je niet beledigd kunt worden, wat betekent dat je alleen maar gelijkgestemden tegenkomt. Dit onderzoek laat zien dat het belangrijk is om een veilige ruimte te creëren waar mensen respectvol met elkaar oneens kunnen zijn.

Van positief naar heel positief:

Hoe maak je van een positieve plek een super plek om te werken? Hoe kun je iets wat al in de cultuur zit, excellent maken? Het is goed om de successen te vieren en te kijken naar de elementen waar nog ruimte voor verbetering zit. Ga hierover in gesprek met de verschillende teams, lagen en afdelingen om af te stemmen waar de behoeften zitten.

Meer leren over werkgeluk?

Wil je meer weten over werkgeluk, bekijk dan een van onze trainingen of events. Zoals Werkgeluk in organisaties: In deze Incompany training ontdekken de deelnemers de succesfactoren van werkgeluk en leren ze draagvlak voor dit onderwerp te creëren. Er worden volop best practices aangereikt om toe te passen in de eigen organisatie. Liever zelf Werkgelukdeskundige worden? Deze opleiding leert je welke rol geluk in organisaties speelt en geeft je tools waarmee je organisaties gelukkig maakt.