Roos Vonk over hoe je korte metten maakt met smoezen en uitvluchten

Waarom moet je soms eerst iets dóen voordat je er zelf in gaat geloven? Waarom maakt positief denken de kans op succes kleiner (ja, écht!)? En waarom moet je soms niet naar je gevoel luisteren en wél over je grenzen gaan? Op deze vragen gaf Roos Vonk, hoogleraar Psychologie, tijdens het afgelopen online ICM seminar ‘Je bent wat je doet!’ antwoord. Daarnaast vertelde ze hoe we korte metten kunnen maken met smoezen en uitvluchten die we voor onszelf verzinnen om maar geen actie te hoeven ondernemen.

Nieuwsgierig naar de praktische handvatten en oefeningen die Roos Vonk gaf? In dit artikel blikken we terug en lees je hoe je het piekeren, dagdromen en sjoemelen overwint en de regie over je leven terug in handen neemt.

Je bent wat je doet, niet wat je denkt, vindt of van plan bent

We beoordelen onze medemens uitsluitend op hun acties, niet op hun plannen. Helaas hebben we maar al te vaak smoesjes voor onszelf om maar niet in actie te hoeven komen. De meeste mensen kennen daarom het gevoel wel dat je iets van plan was maar uiteindelijk moet concluderen dat er niks van terechtgekomen is.

Roos vraagt de kijkers van het seminar via de chat voorbeelden te noemen van dingen die ze van plan waren maar nooit hebben gedaan. Stoppen met roken, meer sporten, niet meer snoozen, studie oppakken en minder op Facebook zitten zijn zaken die door meerdere mensen genoemd worden.

Daarna komen de smoezen die mensen zichzelf vertellen: “Ik doe het later”. “Morgen ga ik écht beginnen”. “Nu is niet het goede moment”. “Ik voel me nu niet sterk genoeg”. “Later heb ik meer tijd”. “Ik kan zo stoppen als ik het écht wil”. Maar, om met de woorden van Loesje te spreken: “je moet niet alles geloven wat je denkt”.

Zelfkennis vergt feedback van anderen

We beoordelen onszelf op wat we denken in ons te hebben. Helaas zien we in de spiegel vaak een rooskleuriger beeld dan de realiteit daadwerkelijk is. We gaan teveel af op ons potentieel, en te weinig op onze daden. Om tot actie te komen moet je eerst je visie helder hebben, je moet weten waar je naartoe wil. Daarbij is zelfkennis belangrijk.

Uit onderzoek van Emily Pronin blijkt dat hoe we over anderen oordelen een representatiever beeld geeft dan hoe we over onszelf oordelen. Dit komt omdat we bij onszelf teveel afgaan op goede bedoelingen, en doordat we het niet doorhebben wanneer ons ego ons voor de gek houdt, terwijl we dat bij anderen wel zien. Wil je dus tot meer zelfkennis komen? Dan heb je feedback van anderen nodig.

Zet je ego bij het grofvuil

Je ego is een grote complicatie wanneer we tot ontwikkeling willen komen. Het moet overwonnen worden om ontvankelijk te kunnen zijn voor bijvoorbeeld leerzame feedback en inspiratie van mensen die beter zijn dan wij. Dit is belangrijk om te beseffen, want dan kun je het bij jezelf gaan herkennen en ondanks de kracht van je ego toch tot zelfverbetering en ontwikkeling komen.

Wat zou mijn ideale zelf doen?

Stijg daarom boven je ego uit. Volg daarin je eigen persoonlijke waarden en drijfveren, die gaan over wat voor mens je wil zijn en hoe je met anderen omgaat.

Wanneer je je waarden voor jezelf duidelijk hebt, zal er een betere lijn zitten in de keuzes die je maakt. Een belangrijke vraag die je jezelf hierbij kunt stellen is: wat zou mijn ideale zelf doen? Je zal hierdoor meer regie hebben over je eigen gedrag dus sneller je voornemens realiseren.

Denk groot en doe klein

De overkoepelende boodschap van het laatste deel van dit seminar is: ga het doen! Denk groot – aan je waarden – en doe klein: zet specifieke, concrete stappen richting je doel. Het eerste stapje zetten is een van de belangrijkste aspecten van gedragsverandering. Vaak vergt dit stapje dat je over je eigen grenzen heengaat, maar besef dat dat soms nodig is.

Neem bijvoorbeeld iemand die de hele dag op de bank zit en nooit sport. Voor deze persoon is het een hele stap om een gewoonte te maken van elke dag gaan hardlopen. Wat kun je in zo’n geval doen?

Begin met elke dag een rondje door de kamer te lopen, en bouw dit uit naar een rondje door het hele huis. Daarna een rondje door de hele buurt, om hetzelfde vervolgens joggend te doen. Zo werk je langzaam naar een gezonde gewoonte toe.

Roos: “Ik vergelijk het altijd met het aanduwen van een auto. De eerste stappen zijn moeilijk en zwaar. Maar wanneer je de auto eenmaal in beweging gekregen hebt wordt het steeds makkelijker om te auto te laten rijden.”

Bijna alles wat we denken is van invloed op ons gedrag. Logisch. Maar veel mensen vergeten dat deze relatie ook omgekeerd werkt: wat je doet is ook van invloed op wat je denkt, voelt en zegt. Door iets te doen kan je motivatie versterken en wordt het makkelijker aan je doel te werken.

Je sociale omgeving

Gedrag is besmettelijk. Wil je sportiever worden? Ga dan om met sportieve mensen. Wil je stoppen met drinken? Omring je dan met andere mensen die niet drinken. Op deze manier is het veel makkelijker om je gewenste gedragsverandering door te voeren, en je eraan te houden.

Denk niet té positief

Je bent geneigd je volledig te oriënteren op je uiteindelijke doel. Je ziet al helemaal voor je hoe je aankomende zomer fit en slank over het strand flaneert. Blijf echter niet teveel fantaseren en te positief denken, want dan is de kans groot dat je blijft dromen en geen actie onderneemt. Ook ben je dan mentaal niet goed voorbereid op tegenvallers.

Wat werkt wel? Niet te lang blijven dromen maar gewoon dat eerste stapje zetten.

Bereid je voor op de valkuilen

De kans dat een voornemen slaagt is veel meer afhankelijk van de valkuilen die je onderweg tegenkomt en of je daarop bent voorbereid, dan van de mate van motivatie. Wanneer je een tegenslag hebt is de kans op terugval immers het grootst. Dus heb je een zware dag? Dan is de kans dat je een sigaret opsteekt een stuk groter dan wanneer je een goede dag hebt. Bedenk dus voordat je stopt met roken een oplossing voor jezelf voor wanneer het moeilijk wordt. Zorg bijvoorbeeld dat je wat gezonds te snoepen hebt voor die momenten, of spreek met jezelf af dat je in deze situatie tien push-ups doet om jezelf af te leiden.

En hoe doet Roos het zelf?

Tot slot krijgt Roos de vraag of ze zelf ook altijd doet wat ze haar lezers en luisteraars voorschrijft.

Roos: “Dat is een gewetensvraag. Iedereen heeft zijn valkuilen, en de mijne is een wel heel algemene. Ik denk altijd dat ik later meer tijd heb. Ook heb ik de valkuil dat ik overal documenten neergooi met het idee dat ik deze later nog wel ga verwerken. Zo ontstaan er stapels. Het mapje ‘Later lezen’ in mijn mailbox heb ik al opgegeven…

Ik moet dus toegeven dat ik mijn eigen boek af en toe ook nodig heb wanneer ik iets moet verbeteren. De tips werken gelukkig goed. Je moet jezelf af en toe een schop onder je kont geven.“

Over Roos Vonk

Roos Vonk is hoogleraar Psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze past de meest recente inzichten uit de psychologie toe op de dagelijkse aspecten van het (werkende) leven. Hiermee vertaalt ze kwalitatief hoogwaardige kennis naar praktische tips en adviezen die je direct kunt toepassen. Ook heeft ze diverse populair-wetenschappelijke boeken geschreven, waaronder het boek waar dit seminar op is gebaseerd: ‘Je bent wat je doet’. Wil je meer weten over dit onderwerp? Bestel het boek hier.


Dit artikel is gebaseerd op een van de online seminars van de ICM Life Academy. Bekijk alle aankomende evenementen in onze agenda.