Financial Controller worden: wat houdt dat in? Financieel manager en trainer Eric Alkemade vertelt

Geld: voor de één slechts een verzameling cijfers, voor financieel manager en ICM-trainer Eric Alkemade is het een wereld van dynamiek, strategie, sociale vaardigheden en psychologie. Ooit begonnen in de ICT, later de stap richting financiën gemaakt en nu enthousiaste trainer van onder andere Financial Controller. In de dynamische wereld van geld is de Financial Controller, die de eindverantwoordelijkheid voor de financiën draagt, cruciaal voor het succes van elke organisatie. Wij spraken Eric over deze functie, de doorgroeimogelijkheden, en de vaardigheden die nodig zijn om uit te blinken in deze rol. Ook vertelde hij hoe de gelijknamige training er bij ICM uitziet. Lees het hieronder.

Wat doet een Financial Controller?

“Eigenlijk is de Financial Controller binnen een organisatie de eindverantwoordelijke voor financiën,” legt Eric uit. “De Financial Controller heeft de leiding over de financiële administratie, zorgt voor de interne rapportages en de externe verantwoording en werkt in middelgrote organisaties vaak ook op strategisch niveau.”

Eric benadrukt dat de Financial Controller vaak meerdere petten draagt: “Hij geeft leiding aan een team financiële mensen, zit in het managementteam en heeft overleg met onder andere marketing, productie en verkoop. Het is een veelzijdige functie waarbij je zowel strategisch als tactisch adviseur bent. De Financial Controller is het financieel en zakelijk geweten van de organisatie en denkt vanuit deze rol mee met alle andere managers.”

En ben jij zelf ook Financial Controller van beroep?

“Ja, misschien ook leuk om even te vertellen hoe ik hier kom,” begint Eric enthousiast. “Ik ben ooit begonnen als consultant bij een internationaal advieskantoor, waar ik financiële afdelingen adviseerde over systemen en processen. Het was inhoudelijk interessant, maar het voelde toch wat afstandelijk. Je komt binnen, doet je werk en vliegt weer weg.”

Op zoek naar meer betrokkenheid besloot Eric de overstap te maken naar een rol als lijnmanager. “Ik werd manager bedrijfsvoering bij een middelgrote organisatie, waar ik verantwoordelijk was voor Financiën, ICT en P&O. Ik heb daar ongeveer acht jaar lang als Financial Controller gewerkt.

In 2008 ben ik voor mezelf begonnen als financieel manager en adviseur, en dat doe ik eigenlijk nog steeds. Het leuke en uitdagende van dit werk is dat ik elke keer nieuwe klanten en nieuwe casussen heb. Verschillende organisaties, en verschillende dingen om te doen. En je helpt een bedrijf echt verder!

Daarnaast geef ik al vijftien tot twintig jaar les. Dat doe ik drie tot vier dagen per maand, de rest van de tijd werk ik zelf in de praktijk. Ik kan in de trainingen dus erg goed de relatie leggen met de praktijk en dat maakt de lessen zo waardevol.”

Wat is het verschil tussen de rollen Assistent Controller, Financial Controller en Business Controller?

“Een Assistent Controller is eigenlijk precies wat de naam zegt: de assistent van de Controller. Deze persoon doet voorbereidend werk, legt dingen voor, en voert taken uit onder begeleiding van de Financial Controller. Het is een ondersteunende rol, vaak voor iemand met enkele jaren ervaring in de financiële wereld.

Dan heb je de Financial Controller. Dit is de eindverantwoordelijke voor de financiën binnen de organisatie. Deze persoon overziet de financiële rapportages, budgettering en financiële planning. Meestal heeft een Financial Controller rond de vijf tot tien jaar ervaring in een financiële functie.

Tot slot is er de Business Controller. Deze persoon richt zich meer op de financiële strategie en ondersteuning van de bedrijfsvoering. Een Business Controller analyseert financiële gegevens om strategische beslissingen te ondersteunen en werkt nauw samen met andere afdelingen om de financiële prestaties te verbeteren. Deze functie zie je vaak bij wat grotere organisaties.

Kort samengevat: de Assistent Controller werkt vooral ondersteunend, de Financial Controller is de eindverantwoordelijke voor de financiën, en de Business Controller richt zich op de strategische kant ervan.”

Met wie werkt de Financial Controller samen?

“De Financial Controller werkt samen met verschillende partijen binnen de organisatie”. Eric noemt er een aantal: “Allereerst is er het eigen team, dat kan bestaan uit een of meerdere Assistent Controllers.

Daarnaast werkt een Financial Controller nauw samen met de andere leden van het managementteam, zoals de managers van marketing en productie. Op dat niveau moet hij een goede gesprekspartner zijn. Verder heeft de Financial Controller vaak contact met de directie en soms ook met de raad van toezicht of de raad van commissarissen.

Omdat de Financial Controller met zoveel verschillende partijen te maken heeft, is het belangrijk dat hij een brede kennis heeft van bedrijfskunde, strategie, logistiek, marketing en personeelszaken. Hij moet een goede gesprekspartner zijn voor alle lijnmanagers en begrijpen hoe ze denken en wat ze nodig hebben.”

Welke competenties moet je als Financial Controller hebben?

“Als Financial Controller moet je natuurlijk analytisch en probleemoplossend zijn, dat zit in de aard van de meeste financiële mensen. Maar er is meer nodig: je moet persoonlijk leiderschap en daadkracht tonen, vooral omdat je vaak deel uitmaakt van het managementteam. Je moet de organisatie echt vooruit willen brengen. Dat betekent dat je soms je nek moet uitsteken en initiatief moet tonen.”

Ook soft skills zijn essentieel voor financials: “Communicatie, overtuigingskracht, presentatie- en onderhandelingsvaardigheden zijn cruciaal. Je kunt niet zomaar tegen een marketingmanager zeggen dat deze te veel geld heeft uitgegeven: je moet kunnen overtuigen en onderhandelen, vooral tijdens budgetrondes waar iedereen meer geld te besteden wil hebben.

Analytische vaardigheden en kennis van zaken zijn de basis, maar niet meer voldoende voor een moderne Controller.

In trainingen bij ICM oefenen we deze soft skills, bijvoorbeeld met rollenspellen of door presentaties te geven en feedback te ontvangen. Dit helpt om completere professionals te worden, met diepgaande kennis en brede bedrijfskundige en persoonlijke vaardigheden.”

Hoe ziet de opleiding Financial Controller bij ICM eruit?

“Het zijn tien dagen, verspreid over tien maanden. We behandelen thema’s als financial accounting, management-accounting, financiering, bedrijfskunde en dus ook soft skills. Een afwisseling van theorie en praktijk: bijvoorbeeld drie kwartier theorie en dan een groepsopdracht waarbij je de theorie toepast op een casus – eventueel in je eigen organisatie.

Wat leuk is: uit de evaluaties blijkt dat cursisten het heel leuk vinden om in groepjes met elkaar over hun organisaties te praten. Die onderlinge uitwisseling is heel leerzaam: vaak komen cursisten erachter dat de manier van factuurverwerking van hun studiegenoot veel efficiënter is. Of dat omgaan met een boze directeur ook heel anders kan.

Die focus op de praktijksituaties van cursisten is heel nuttig. Zeker ook omdat het allemaal cursisten zijn met een vergelijkbare functie, maar in een ander werkveld. Dan is het extra mooi om uit te wisselen hoe je zaken aanpakt. Wat zijn de missie en strategie van jouw organisatie? Wat vind je er goed of zwak aan? Ze krijgen ruim de tijd om hier met elkaar over in gesprek te gaan. Leuk en leerzaam.”

Wat zijn de doorgroeimogelijkheden voor de Financial Controller?

“Financial Controller is een van de meest gezochte functies van dit moment”, vertelt Eric. “De doorgroei zit hem vooral in het verkrijgen van meer verantwoordelijkheden, of de overstap naar grotere, complexere organisaties. Ik hou na de opleidingen vaak via LinkedIn contact met cursisten, en dan zie ik dat er veel zijn die dit soort stappen maken!”

Waarin onderscheidt ICM zich in financiële trainingen?

“Bij ICM willen we je kennis verbreden en verdiepen, maar de toepassing in de eigen praktijk is ook belangrijk. Kennis hebben is goed, daarmee invloed uitoefenen is beter!

Dat onderscheidt ons van andere aanbieders van financiële opleidingen,” legt Eric trots uit. “We behandelen natuurlijk de kennis, de boekhoudregels en de verslaggevingsregels, maar we doen ook veel met communicatieve vaardigheden.

Voor financials is dat vaak de achilleshiel: ze weten veel, maar hebben moeite met het duidelijk maken van hun standpunt en met invloed uitoefenen. Omdat hun inzichten belangrijk zijn voor het langetermijnsucces van de organisatie, zijn de communicatieve vaardigheden een belangrijk aspect van onze Financial Controller-opleiding.

Het is veel completer dan alleen theorie en dat is ook waar ICM voor staat. Daarmee onderscheiden we ons ook echt,” besluit Eric. “Je hebt natuurlijk andere, specialistische financiële opleidingen, maar wij behandelen het completer. Je leert als financieel manager écht aanwezig te zijn in het managementteam, leiding te geven aan je eigen team, maar ook een deel zelfkennis en persoonlijk leiderschap.”

Met deze woorden benadrukt Eric niet alleen de waarde van de trainingen bij ICM, maar ook de impact die hij wil maken op zijn studenten.

Benieuwd naar de opleiding tot Financial Controller? Bekijk ‘em hier!