Wat doet een opleidingskundige? Van trainingsvraag naar passende oplossing

Krijg je de vraag om ‘even een training te regelen’? Als opleidingskundige kijk je verder dan je neus lang is. Je onderzoekt wat een organisatie wil bereiken en wat medewerkers nodig hebben om daar te komen. Volgens trainer en opleidingskundige Angelique Blekkink maakt juist die brede blik het vak zo interessant. Je bent niet alleen adviseur en analist, maar ook ontwerper en ontwikkelaar.

Wat doet een opleidingskundige?

Een opleidingskundige houdt zich bezig met leren en ontwikkelen binnen organisaties. Daarbij kijkt de opleidingskundige verder dan opleidingen en trainingen alleen en verbindt leren met gedrag en organisatiedoelen.

Organisaties veranderen voortdurend en dat vraagt vaak ander gedrag van medewerkers. Als opleidingskundige onderzoek je wat mensen nodig hebben om die verandering te maken. Soms moeten mensen nieuwe vaardigheden ontwikkelen, soms gaat het om nieuwe kennis opdoen en soms vooral om begrijpen waarom een verandering nodig is.

Waarom kijkt een opleidingskundige verder dan een training?

Stel je voor, een manager vraagt: ‘Kun je voor mijn team deze training regelen?’ Het is verleidelijk om direct op zoek te gaan naar een passend aanbod. Een opleidingskundige zet echter eerst een stap terug en onderzoekt welk probleem de manager precies wil oplossen.

Daarbij staan deze vragen centraal: Wat gaat er mis? Wat moet er veranderen? Waar willen we naartoe?

Angelique noemt het direct inzetten van een training de ‘opleidingsreflex’: er is een probleem, dus zetten we er gelijk een training op. Dit is alleen niet altijd de oplossing.

Hoe pak je als opleidingskundige een opleidingsvraag aan?

Een opleidingskundige wacht niet af tot er vragen binnenkomen, maar probeert een beeld te krijgen waar de ontwikkelbehoeften liggen. Daarvoor moet je volgens Angelique je ‘voelsprieten’ in de organisatie hebben.

Je praat met mensen, luistert, leest plannen en evaluaties en sluit aan bij verschillende vergaderingen. Een goed netwerk en stakeholdermanagement helpen je op de hoogte te blijven van ontwikkelingen binnen de organisatie.

Bij een vraagstuk doorloop je als opleidingskundige vijf stappen:

1. Analyseren: wat is het echte probleem?
2. Leerbehoefte bepalen: waar willen we naartoe? Wat moeten mensen kennen, kunnen of anders doen?
3. Ontwerpen: welke oplossing past bij het doel en de doelgroep, en wie moet je bij het ontwerp betrekken?
4. Realiseren: wat ontwikkel je zelf en wie heb je daarbij nodig?
5. Evalueren: is het gewenste resultaat bereikt?

Welke vaardigheden heeft een opleidingskundige nodig?

Als opleidingskundige ben je als het ware een vliegende kiep: je schakelt tussen verschillende mensen en afdelingen binnen de organisatie. Van medewerkers op de werkvloer tot leidinggevende en uiteindelijk bij de directie aan de tafel. Volgens Angelique moet je die strategische positie wel verdienen. Dat doe je door te laten zien dat je verder kijkt dan het trainingsaanbod en begrijpt wat er nodig is om de organisatie verder te brengen.

Belangrijke vaardigheden zijn:

• Conceptueel denken: verbanden leggen tussen leren, gedrag en organisatiedoelen.
• Analyseren: achterhalen wat de vraag achter de vraag is.
• Luisteren en doorvragen: de juiste informatie verzamelen.
• Stakeholdermanagement: relaties opbouwen en weten wie nodig zijn om een plan te realiseren.
• Adviseren: stakeholders meenemen in een passende aanpak.
• Creativiteit en oplossend vermogen: juiste oplossingen bedenken.
• Projectmatig werken: overzicht houden en waar nodig de leiding pakken.

Voor wie is opleidingskunde interessant?

Opleidingskunde past bij mensen die geïnteresseerd zijn in leren binnen organisaties en daarmee meer impact willen maken. Denk aan trainers, opleidingsadviseurs, praktijkopleiders en ontwikkelaars. Het vak sluit goed bij je aan als je niet alleen wilt uitvoeren wat iemand vraagt, maar juist wilt onderzoeken wat er achter die vraag zit. Zo kom je tot een juiste oplossing.

Tijdens de acht maanden durende opleiding Opleidingskunde leer je die bredere blik in de praktijk toe te passen. Je werkt aan een eigen casus en doorloopt daarmee het hele proces, van analyse tot oplossing. Angelique ziet bij deelnemers vaak dezelfde verandering: in plaats van direct een training te regelen, stellen ze eerst de vraag: ‘Wat is hier het echte probleem?’ Dit levert een organisatie op de lange termijn meer op.