OCD en hoogsensitiviteit op het werk: “Mijn kracht zit in structuur”
Hoe Janneke haar gevoeligheid en behoefte aan controle leerde inzetten als kracht
Wie met Janneke samenwerkt, merkt het meteen: afspraken zijn helder, deadlines worden bewaakt en projecten lopen van begin tot eind strak georganiseerd. Ze werkt gestructureerd, houdt overzicht en zorgt dat iedereen wordt gezien en gehoord. Wat minder zichtbaar is: achter die kracht schuilt een combinatie van hoogsensitiviteit (HSP) en OCD. “Als je het over labels hebt, dan zijn dat de mijne,” zegt ze nuchter.
Aanpassen tot het breekt
Zes jaar geleden kreeg Janneke een burn-out. Tot die tijd had ze haar gevoeligheid en controledrang vooral genegeerd. “Je past je gewoon aan aan je omgeving. Dat kost enorm veel energie. En op een gegeven moment loopt je vast.”
Dit is Janneke |
In die periode vielen de puzzelstukjes op hun plek. HSP is geen officiële diagnose, maar de herkenning gaf richting. Daarnaast kreeg haar dwangmatige gedrag een naam: OCD.
Al sinds de middelbare school heeft Janneke last van controledwang en handelingen. Spullen moesten precies goed liggen. Lichtknopjes, handvatten – alles had een bepaalde volgorde of positie. Anders voelde het alsof er iets ergs zou gebeuren. Gebeurde dit niet, dan zouden haar dierbaren gevaar lopen.
In therapie leerde ze dat dit copingmechanismen waren. “Als een psycholoog van buitenaf zegt: ‘Die handelingen zet je in om controle te houden’, dan is dat heel bevrijdend. Je brein gaat met je aan de haal en er bestaat uiteraard geen causaal verband tussen een handeling en een bepaalde uitkomst.”
Structuur als superkracht
Waar haar behoefte aan controle haar vroeger uitputte, blijkt die in haar werk juist waardevol. Ze wordt nu regelmatig als projectleider ingezet. Janneke: “Collega’s vinden het prettig dat er iemand is die verantwoordelijkheid neemt en zorgt dat afspraken worden nagekomen.”
Haar gestructureerde manier van werken brengt rust in projecten. Ze vult anderen aan. Tegelijkertijd heeft ze moeten leren loslaten. “Ik kan het lastig vinden als mensen dingen niet doen zoals afgesproken. Dat blijft een leerproces.” Ze weet dat ze zwart-wit kan denken. Dus oefent ze met het grijze midden. Met schipperen. Met vertrouwen.
Omgaan met overprikkeling op het werk
Dat Janneke hoogsensitief is, betekent ook dat prikkels sneller binnenkomen. Een volle kantoortuin, veel mensen of bijeenkomsten: alles vraagt energie. Soms trekt Janneke zich terug in een aparte ruimte of werkt ze thuis. Dat er ruimte is voor flexibiliteit is cruciaal. “De vrijheid om je even af te zonderen of thuis te werken maakt een groot verschil.”
Niet meer hoeven verbergen
In het begin vertelde ze niet meteen over haar HSP en OCD, maar inmiddels praat ze er vrij over. Waar ze vroeger dacht: ik moet bij mijn collega’s gaan zitten, kiest ze nu wat ze op dat moment nodig heeft. “Collega’s begrijpen nu beter waarom ik soms voor rust kies.”
Ook in de samenwerking met haar leidinggevende voelt ze steun. “Het wordt gewaardeerd dat ik er open over ben.” Die veiligheid maakt het verschil tussen aanpassen en jezelf mogen zijn.
Neuro-inclusie is meer dan een term
Volgens Janneke doet ICM al veel om de neurodiverse medewerkers tegemoet te komen. Er is flexibiliteit in werkvormen, ruimte voor gesprekken en het gevoel gehoord te worden. Tegelijkertijd ziet ze dat neuro-inclusie nog in ontwikkeling is. “Het moet geen hippe term worden die wordt rondgestrooid zonder dat mensen weten wat het betekent.”
Meer bewustwording kan helpen. En ook meer kennis bij leidinggevenden over hoe verschillende breinen werken en wat dat vraagt in begeleiding. Want wat vroeger als uitzondering werd gezien, wordt nu steeds vaker herkend.
“Deze verschillen springen eruit. Maar laten we die dan ook gebruiken.” De kracht van een team zit juist in die diversiteit van types. In mensen die anders denken, anders voelen, anders structureren.
Niet fixen, maar versterken
Wat Janneke vooral heeft geleerd, is dat zelfreflectie essentieel is. Ze weet inmiddels waar haar valkuilen zitten, maar ook waar haar kracht ligt. “Ik hoef mezelf niet meer te forceren.”
En misschien is dat wel de kern van neuro-inclusief werken: niet proberen iedereen gelijk te trekken, maar begrijpen wat iemand nodig heeft om tot bloei te komen. Zoals Janneke het ziet: verschillen waren ooit uitzonderingen op de regel. Nu worden ze steeds meer omarmd. En terecht, want juist in die verschillen zit kwaliteit.
Neurodiversiteit op de werkvloer: herkenning en verdieping
Jannekes verhaal staat niet op zichzelf. Steeds meer professionals herkennen zich in neurodivergent werken. Wil je beter begrijpen wat neurodiversiteit op de werkvloer precies inhoudt en waarom verschillen in breinwerking juist waardevol zijn? Lees dan ook deze uitgebreide uitleg over neurodiversiteit op de werkvloer.