Aliye Altintas-Çelik is spreker, geeft workshops en trainingen met haar bedrijf Diversity Included en is ervaringsdeskundige op het gebied van inclusief leiderschap, diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Als gastspreker deelde ze dit jaar in de ICM training Inclusief Leiderschap haar waardevolle inzichten en ervaringen. Ook in dit artikel deelt ze haar persoonlijke reis met deze thema’s, beginnend bij uitsluiting tot uiteindelijk inspirerend en krachtig leiderschap.
Waardoor realiseerde je je dat deze thema’s meespeelden in jouw leven?
Aliye groeit op in IJmuiden als dochter van Turkse arbeidsmigranten. Haar jeugd speelt zich af tussen twee werelden: thuis de Turkse cultuur, buiten de Nederlandse samenleving. Ze vertelt hoe haar vader in de jaren 70 bij Crown van Gelder, een papierfabriek, zwaar werk moest leveren.
“Die periode was slopend voor hem. Hij kwam alleen naar Nederland en liet zijn familie achter. Uiteindelijk kwamen mijn moeder, broers en zussen hiernaartoe en ben ik hier geboren. Doordat ik opgroeide tussen twee culturen, werd ik al vroeg geconfronteerd met thema’s als diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid.”
“Toen ik jong was, groeide ik niet op met het idee dat ik anders was – maar de maatschappij zag mij wel zo. Dat werd duidelijk toen ik naar een witte school ging. Andere kinderen scholden me uit, of pestten mij vanwege mijn Turkse afkomst. Ik snapte niet waarom; wat maakt mij nou anders dan jullie? Die tijd is heel bepalend geweest voor wie ik tegenwoordig ben.”
Hoe ging dat later, op school en in je verdere loopbaan?
Ze vertelt hoe haar pad op persoonlijk vlak en in het werkleven vol obstakels zat. “Het was een harde leerschool,” vertelt ze. “Er lag veel verantwoordelijkheid op mijn schouders. Mijn ouders konden niet lezen, schrijven en spraken de taal niet. Daardoor moest ik van jongs af aan hen helpen bij alles waar je de Nederlandse taal voor nodig hebt. Ik was voor hen de brug tussen thuis en de maatschappij, wat te veel verantwoordelijkheid is voor een kind. Daarbij hadden ze hoge verwachtingen van mij; ze vonden het bijvoorbeeld moeilijk om te accepteren dat ik een lage citoscore had.”
“Toen ik eenmaal ging werken bleef ik belemmeringen ervaren. Ik liep keer op keer vast op onuitgesproken codes die me nooit waren geleerd. Het voelde alsof ik voortdurend aan het overleven was,” zegt ze. “Zo werd ik een keer door een baas ‘onzichtbaar’ genoemd. Als oplossing ging ik veel door de gang lopen, langs het kantoor van mijn baas, om mezelf letterlijk zichtbaarder te maken. Dat bedoelde hij natuurlijk helemaal niet.” Ze vertelt hoe dit soort situaties haar onzeker en op bepaalde momenten doodongelukkig maakte.
Pas later realiseerde Aliye wat die pijn haar leerde en hoe die haar vormde tot wie ze nu is. Ze had leiderschap op een vervelende manier meegemaakt, maar dit kon anders. Leiderschap begint namelijk niet bij anderen ‘gewoon’ aansturen, maar bij jezelf durven aankijken. “Ik ben een ervaringsdeskundige geworden door alles wat ik heb meegemaakt,” zegt ze. “En dat maakt mijn leiderschap krachtig.”
Wat is volgens jou écht inclusief en divers leiderschap?
“Inclusief leiderschap is durven staan,” zegt Aliye zonder aarzeling. “Blijven staan, ook als niemand je bijstaat. Durven zeggen: we doen het zo – en daar bij blijven.” Ze deelt een indrukwekkend verhaal van een brandweerorganisatie die ze coachte, waar in een bijeenkomst van de organisatie een manager deelde dat er meer vrouwen en meer mensen van kleur bij de organisatie zouden komen. Er ontstond veel weerstand in het publiek. “En dit vergeet ik nooit meer,” zegt Aliye lachend. “Ik vond het zó mooi wat die manager toen zei: ‘Je mag er wat van vinden, maar we gaan het tóch doen. Als je dit niet ziet zitten, dan is dit misschien niet jouw plek.’ Die man bleef rustig, vriendelijk en bij zijn punt – hij is voor mij echt een voorbeeld van inclusief leiderschap.”
Welke eigenschappen moet iemand volgens jou hebben voor succesvol inclusief leiderschap?
Voor Aliye is inclusief leiderschap geen vaardigheid die je in een middagtraining oppikt. “Het zit in je, of niet. Je moet het voelen, willen begrijpen, bereid zijn om écht naar jezelf te kijken,” stelt ze. Het vraagt lef, kwetsbaarheid en vooral de bereidheid om eerst naar binnen te kijken, voordat je je op anderen richt. Volgens haar zijn dit de vier elementen van succesvol inclusief leiderschap:
1. Zelfreflectie
“Vraag jezelf af, wat zijn mijn vooroordelen en blinde vlekken? Het is belangrijk dat iemand zichzelf durft te bevragen. Hierdoor blijf je openstaan om te leren, dat is belangrijk bij ‘moeilijke’ thema’s als diversiteit en inclusiviteit.”
2. Veiligheid
“Het is belangrijk om voor een veilige basis te zorgen. Creëer ruimte voor kwetsbaarheid, zonder angst voor afwijzing. Want als een medewerker valt, moet een leider er staan om ze op te vangen – niet om ze te veroordelen.”
3. Stelling nemen
“Durf ergens voor te staan en stelling te nemen. Een kleurloos iemand, zonder mening en visie, kan geen leiderschap dragen.”
4. Het zoeken van verbinding
“Zelfs als meningen botsen, is het belangrijk om te blijven luisteren. Ga het gesprek aan, vooral als het schuurt. Want in de botsing ontstaat juist groei!”
Heb je een laatste boodschap?
Aan het eind van het interview sluit Aliye af met een prikkelende vraag: “Wie ben je écht als leider? Ik bedoel hierbij niet wie je op papier bent, dus voorbij de termen als communicatief, empathisch, doortastend of inlevend. Maar wie ben je, juist op de momenten dat het schuurt? Durf je dan eerlijk naar jezelf te kijken? En durf je vanuit dat inzicht ook daadwerkelijk iets anders te doen? Want inclusief leiderschap vraagt meer dan goede bedoelingen – het vraagt moed, actie en doorzettingsvermogen. Juist daar waar het ongemakkelijk wordt, begint de verandering.”
Geïnspireerd?
Wil jij stappen zetten richting inclusief en betekenisvol leiderschap? Ontdek dan hier de ICM opleiding Inclusief Leiderschap!
Heb je overige vragen over deze of andere opleidingen en trainingen? Neem dan telefonisch contact op met onze studieadviseurs via 030 – 29 19 888. Zij helpen je graag bij het vinden van een opleiding of training die bij jou past.