Interview met HR-expert en ICM-trainer Hans van Wijk: “Irriteer je niet, maar verwonder je”

HR-professional en trainer Hans van Wijk sloeg jarenlang alle pogingen hem aan het trainen te krijgen in de wind, totdat hij een casus presenteerde bij ICM. Zijn angst voor een statisch klaslokaal met een zendende leraar achter het bureau bleek onterecht, en inmiddels traint hij al tien jaar met veel plezier. Ik vroeg hem naar zijn adviezen, ambities en tips.

Tien minuten voor ons gesprek begint zit ik klaar in de online call, maar ik ben niet de enige die zo vroeg is. Ook Hans zit klaar en heeft op een briefje antwoorden op de vragen gepend die ik van tevoren gemaild had. Hij twijfelde om mee te doen, vertelt hij mij. Hij wil op vakgenoten niet belerend overkomen, en ‘op mij zitten ze toch niet te wachten.’  

Daar ben ik het mee oneens, Hans heeft decennia aan ervaring bij verschillende bedrijven en bekleedde een hoge functie bij een grote verzekeraar voor zijn vijftigste. Maar hoe hoger hij in de boom klom, hoe minder zijn werkzaamheden nog met zijn passie te maken hadden. Hij miste het contact, het echte HR-werk, en begon tien jaar geleden voor zichzelf.

Hans, wat is HR voor jou?

Hans van Wijk: “HR is voor mij de koppeling tussen de mensen en de organisatie. Aan de ene kant heb je de organisatie die doelstellingen moet bereiken, en aan de andere kant heb je mensen die willen groeien en ontwikkelen. Wat kunnen die krachten voor elkaar betekenen? Dat is voor mij het kernpunt van HR. Als zzp’er los ik nu problemen op die gaan om die koppeling.”

Hoe ben je het trainersvak ingerold?

“Een goede vriend van mij is bij ICM een man van het eerste uur. Regelmatig zei hij tegen mij: ‘Hans, dat is ook iets voor jou jongen, jij moet trainingen gaan geven.’ Jarenlang hield ik dit af omdat ik met het stereotype beeld zat dat een trainer net een middelbare schoolleraar was die alleen achter zijn bureautje blijft zitten, continu over inhoud praat en overhoringen doet. Nou, zo’n type ben ik niet,” zegt Hans.

“Maar op een dag vroeg die vriend mij om een HR-probleem te presenteren bij ICM. De deelnemers vonden het leuk en vroegen waarom ik nog geen trainer bij ICM was. ‘Doe het gewoon zoals vandaag en dan is het goed.’ Op een zwak moment heb ik maar ja gezegd,” grapt Hans. “Maar daar ben ik nu heel blij mee en inmiddels train ik al tien jaar.”

Wat vind jij leuk aan trainen?

“De interactie met cursisten vind ik heel leuk omdat het ‘vakbroeders’ en ‘vakzusters’ zijn. Daardoor ontstaat er een hele goede interactie met elkaar, waarin we het in de training kunnen hebben over hoe we ons vak nog beter kunnen uitoefenen. Ik leer daardoor net zoveel van mijn cursisten als zij (hopelijk) van mij. Het is echt een wisselwerking. Dat ik daar de regisseur van mag zijn, mijn ervaring mag delen en een tijdje met de cursisten mag optrekken, vind ik heel bijzonder,” vertelt Hans bevlogen.

Dus je bleek geen middelbare schooldocent te zijn die alleen achter zijn bureau blijft zitten?

“Nee,” hij lacht. “Sowieso ben ik een beweeglijk type, ik zit eigenlijk nooit op een stoel als ik een training geef. De ene keer schrijf ik wat op en de andere keer loop ik naar een cursist toe. Dus ik hoef gelukkig niet te zitten en dat past ook niet bij me. Dus geen ‘saaie middelbare schooldocent’ zijn, daar heb ik mijn draai wel in gevonden.”

Typeren andere dingen jou als trainer?

“Wat mij erg helpt is mijn kennis en ervaring. Ik heb al zoveel jaar ervaring in het vak dat ik bijna alle situaties gezien heb en daarover kan sparren met cursisten. Overigens sta ik ook open voor hun casuïstiek, daar leer ik heel veel van.”

Welk advies geef jij graag door aan andere HR-professionals?

“Dat is een advies dat ik ook vaak meegeef aan cursisten: irriteer je niet, maar verwonder je. Iemand is geen eikel, iemand kan eikelig gedrag vertonen, dat is iets anders. Probeer eerst eens de ánder te begrijpen, voordat je zelf begrepen wil worden. Waarom is iemand zo? Ook voor mijzelf is dit een blijvend thema hoor, het is makkelijker gezegd dan gedaan,” geeft Hans toe.

“Het is daarnaast verstandig om jezelf regelmatig af te vragen of je nog goed zit bij jouw organisatie of dat je ergens anders meer kan leren. Als zzp’er heb ik namelijk veel meer geleerd dan als werknemer voor één bedrijf, omdat ik bij veel verschillende bedrijven over de vloer kom. Door in contact te blijven met je vakgenoten leer je. Je kunt de conclusie trekken dat je niets meer leert als je leven te comfortabel is. Het werkt dan heel goed om dingen te doen die net buiten je comfortzone liggen. Net buiten hè, dus niet in je paniekzone, maar een beetje stress kan geen kwaad.”

Hoe kun je dan wel in contact blijven met vakgenoten, als je niet van organisatie wil veranderen?

“Je hebt op LinkedIn allerlei groepen over ons vakgebied, waarin onder andere thema’s over loopbaanmanagement, coaching en werving en selectie aan bod komen. Ze schrijven daar veel over nieuwe ontwikkelingen en hypes. Werkgeluk is er zo eentje”, zegt Hans sceptisch. “Daar ben ik zelf niet zo van, maar dat moet je maar niet opschrijven hoor!”

Het is een interessant tegengeluid, waarom vind je dit niets?

Hans stelt dat geluk niet iets maakbaars is, terwijl je andere zaken (zoals bevlogenheid) wél kunt aanpakken. Dan hóóp je dat je daarna gelukkig wordt, dat zou een mooie bijkomstigheid zijn, alleen ‘geluk’ zou geen doel op zich moeten zijn.

“Uiteindelijk gaat het erom dat medewerkers op korte termijn én op lange termijn een fit voelen met de organisatie waar ze werken,” legt Hans uit. “Omdat ze er kunnen groeien, zich kunnen ontwikkelen of juist rustig aan kunnen doen als dit even nodig is. Ieder persoon zit namelijk in een bepaalde levensfase en als je in de organisatie de veiligheid biedt om ruimte aan die fasen te geven, maak je mensen bevlogen en betrokken bij de organisatie. Misschien worden ze er zelfs trots op. Dáár moet je aan werken en dat zit niet in het woordje ‘geluk’ of ‘werkgeluk’ voor mij.”

En Hans, wat wil jij zelf nog leren?

“Het is een continu proces om over mijzelf te leren,” vertelt Hans. “Ik vind dat je moet weten wie je bent voordat je dingen naar buiten kunt uitdragen. Wie ben ik? Waarom handel ik zoals ik doe? Waarom raak ik geïrriteerd?”

“Kijk, dit is mijn bijbel,” grapt Hans. Hij houdt het boek: De zeven eigenschappen van effectief leiderschap van Steven Covey omhoog voor de camera. “Dit boek komt uit ’89! Het gaat over dat je, voordat je leiding kunt geven aan anderen, leiding moet kunnen geven aan jezelf. De meeste modellen waar tegenwoordige goeroes op het gebied van leiderschap en persoonlijke ontwikkeling mee werken zijn hieruit ‘gestolen’ of vanuit deze bron verder uitgewerkt. Dus altijd als iemand niet weet wat hij moet vragen voor Sinterklaas of Kerstmis zeg ik: koop gewoon dit boek.”

Hans vervolgt: “Ook kijk en gebruik ik veel TEDTalks in mijn trainingen: presentaties waar sprekers over hun expertise en ervaringen vertellen in een korte talk. Een favoriet is die van Simon Sinek over de ‘why, how, what circle’. Komt ook weer hiervandaan hè!” Hans wijst weer naar Covey’s bijbel. “Het komt allemaal van binnenuit.”

Scepticus tot trainer, Hans van Wijk laat zien dat HR meer is dan alleen regels; het draait om de band tussen mensen en organisaties. Zijn advies ‘verwonder je, irriteer je niet’ weerspiegelt dit. Door regelmatig uit zijn comfortzone te stappen en zijn ervaringen te delen, blijft Hans zich ontwikkelen, zowel professioneel als persoonlijk. Zijn inspiratie reikt verder dan alleen zijn eigen groei; hij inspireert anderen in zijn trainingen om hetzelfde te doen.